null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnSylvain Ephimenco

Corona verpest onze hang naar eeuwig genot

Als hij nog had geleefd, was mijn grootvader Rodrigo deze maand 120 jaar geworden. Het was mijn moeder die me hieraan deze week tijdens een videosessie herinnerde. Even neigden mijn hersenen dit gegeven automatisch in de categorie 'futiliteiten' op te bergen, bijvoorbeeld naast het feit dat het op haar balkon 21 graden was. Maar plots loeide ergens een inwendige misthoorn.

Nu dat we in funeraire tijden ploeteren met iedere dag nieuwe tellingen uit ic's, kon ik opa Rodrigo niet negeren: hij vormde mijn eerste emotionele botsing met de dood. Ik had wel eerder ontzielde lichamen gezien. Als kind tijdens de burgeroorlog in Algerije (een adolescent die na een aanslag op straat baadde in zijn eigen bloed) of langs de route nationale na een auto-ongeluk. Maar de dood van opa Rodrigo markeerde in mijn jonge leven het eerste verlies van een dierbare. Hij was 73 jaar, longpatiënt en rookte tot zijn 65ste drie pakjes per dag. Ik was zestien en zag hem voor het laatste door het glazen kijkgat van een ic-zaal in het Marseillaanse ziekenhuis La Timone. Hij lag een aantal dagen aan de beademing , tot het bericht van zijn overleden zijn kleinkinderen verpletterde: ‘sinds wanneer gaan opa's dood?’, vroegen we ons in tranen af.

Het afscheid vond plaats in een nauw en duister kamertje, bijna in de kelder van het ziekenhuis. Ik herkende hem niet in zijn kist. Ingevallen wangen, knokige jukbenen en vooral die gele en strakke huid. Alsof zijn hele gezicht was gekrompen. In de loop der jaren verloor ik meer dierbaren en leerde dat doden vaak op elkaar lijken. De zeis snijdt verschillend in levens maar boetseert de dood in uniformiteit.

Bonus van een paar extra maanden

Ondanks het verdriet vond niemand dat opa te vroeg was heengegaan. Hij was langdurig ziek en wegens zijn hoge leeftijd toch stokoud. Althans dat vonden we toen. Gisteren ben ik gaan opzoeken wat de levensverwachting was in Frankrijk in het jaar 1973: 72,3 jaar. Cru gezegd had Rodrigo een bonus van een paar extra maanden gekregen.

We leven zoals gezegd in andere tijden en misschien is onze verhouding tot de dood veranderd. Wie nu op zijn 73ste sterft terwijl de levensverwachting 80,2 jaar is (mannen, Nederland 2018) heeft pech en is 'jong' gestorven. We worden steeds ouder en hebben onze verhouding tot de dood beetje bij beetje aangepast. Een epidemie, ook al treft deze amper jongere mensen, is een schande die onze hang naar eeuwig genot definitief verpest. Dan maar overreageren met soms destructieve coronamaatregelen. Maar als we de gemiddelde leeftijd van de coronadoden in Italië nemen, rond de tachtig jaar, komt die juist overeen met de levensverwachting.

Gisteren krijg ik van een lezeres een zelfgeschreven gebed over het coronavirus: 'De mensen hier op aarde zijn voor een ding het allerbangst, en dat is...sterven (...) Maar dood gaan we allemaal een keer, is het niet linksom, dan rechtsom'.

Correctie: in mijn vorige column stond het aantal ic-bedden voor Italië en Duitsland aan duizend inwoners gerelateerd. Dit moet zijn per 100.000 inwoners, respectievelijk 13 en 33.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden