Beeld Trouw

Wat is daar nou erg aan?Leonie Breebaart

Corona raakt ook onze eigen bandjes en koren

Zelfs Bach-dirigent Ton Koopman gaf het toe: online-luisteren naar de Matthaüs Passion is echt het ergste niet. Sterker nog, juist dankzij internet kun je ‘de diepte ingaan’, stelde hij maandag in deze krant. “Zet de muziek af en toe even op pauze, en herhaal sommige delen zodat het goed tot je doordringt. En luister vooral eens extra goed naar dat prachtige moment vlak voor dat slotkoor”.

Het is dat de dirigent het zegt, want zelf heb ik steeds vaker de indruk dat digitaal consumeren van muziek het lijfelijk bijwonen daarvan overbodig maakt. Thuis luisteren is dankzij diensten als Spotify steeds makkelijker en goedkoper (eerlijk is eerlijk, dat telt ook), maar dat maakt de muzikale ervaring nog niet oppervlakkiger. Zeker niet voor de introverten onder ons. Op je eigen sofa kun je dat concert minstens zo intens beleven als in een vreemde zaal tussen vreemde mensen, waar je het orkest inderdaad moeilijk kunt vragen dat éne stukje nog eens te herhalen, omdat je even niet oplette.

Natuurlijk, mét Ton Koopmans hoopt heel Nederland dat de concertzalen straks, of ooit, weer stampvol zitten, maar dan toch vooral om de armoede onder onze heldhaftige musici te stelpen. Dat is namelijk écht erg, dat zij nu nóg minder verdienen dan altijd al het geval was.

Klein muzikaal leed

Toch wil ik hier liever even wijzen op een categorie klein muzikaal leed, waarover je minder hoort, namelijk de bizarre situatie dat samen musiceren ook niet kan. Dat verbod raakt behalve beroepsmusici ook de onafzienbare menigte amateurmusici in dit land – en daarbuiten natuurlijk.

Een goede vriendin was verdrietig dat ze dit jaar de Matthaüs niet kon zíngen – luisteren was het probleem niet. En als u toevallig ook een thuiswerkende koorzanger bent, weet u inmiddels ook dat vergaderen via Google Hangout of Zoom nog doenlijk is, maar zingen via deze methode ten diepste frustrerend, zeg maar gewoon onmogelijk. “Het klinkt zo blikkerig!” “Waarom vallen jullie ineens weg?” “Dit is niet te doen!”

Samen musiceren is namelijk iets heel anders dan vergaderen, maar niet minder belangrijk. De Amerikaanse socioloog Richard Sennett, noemt het in zijn boek ‘Samen’ dé manier om te leren luisteren naar elkaar. Tijdens een vergadering kun je collega’s nog negeren of domineren, al trek je nog zo’n aardig gezicht. Tijdens het musiceren móet je luisteren. Je móet jouw geluid afstemmen op dat van andere decibellen, stemgroepen, interpretaties. Anders wordt het echt helemaal niks – zeker geen muziek. En als dat na veel moeite wél lukt, als het eventjes muziek wordt, dan voel je je opgenomen in een groter geheel, een eenheid waarin verschillende personen elkaar niet bevechten of negeren, maar harmonisch aanvullen. Harmonie dus. Kom daar maar eens om, in de wereld buiten de muziek.

Minder concertbezoek is verschrikkelijk voor musici: daar gaan hun inkomsten. Maar waar we straks, als dit voorbij is, heen zullen hóllen, dat zijn onze strijkkwartetten, onze bandjes, koren en operetteverenigingen. Naar de harmonie.

Leonie Breebaart is filosoof en redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden