Humanitaire ramp

Corona is slechts een van de vele plagen van Burkina Faso

In een buitenwijk van de hoofdstad Ouagadougou van Burkina Faso halen bewoners bij een van de schaarse waterpunten water om te koken, te drinken en handen te wassen.Beeld AP / Sam Mednick

Naast tekort aan water en eten, malaria, mazelen en een orgie van geweld wacht Burkina Faso het coronavirus.

Over een krakende telefoonlijn valt hij maar meteen met de deur in huis. “Corona is niet onze grootste zorg in Burkina Faso. Het is slechts een van de vele plagen.” Met nog geen 700 geregistreerde besmettingen en een dikke veertig doden, lijkt het met corona nog mee te vallen. Maar de pandemie moet het land, een van de armste ter wereld, nog bereiken en tests zijn er nauwelijks.

Aan het woord is Hassan Maïyaki (41), de landenmanager van Artsen zonder Grenzen in Burkina Faso. “We gaan dus niet al onze energie en middelen inzetten op corona”, zegt hij vanuit de hoofdstad Ouagadougou. Hij komt oorspronkelijk uit buurland Niger, maar werkte vaak in Burkina Faso en kent de Westelijke Sahel goed.

Zijn grootste zorg is het aanhoudende jihadistische geweld en de strijd tussen diverse bevolkingsgroepen. Hierdoor zijn in het land in een paar jaar tijd zo’n 800.000 mensen op de vlucht geslagen. En dat compliceert de bestrijding van veel ziektes, waar Burkina Faso in grossiert.

Slechte sanitaire voorzieningen

“In kampen zitten vooral gevluchte vrouwen en kinderen opeengepakt met slechte sanitaire voorzieningen en nauwelijks schoon water.” Maïyaki wil maar zeggen: de kampen zijn een broedplaats voor corona, maar ook voor cholera en andere ziekten.

“Een van onze belangrijkste taken op dit moment is het distribueren van drinkwater, daar is schromelijk tekort aan in het noordoosten, het midden van het land en de Sahel-regio.”

De droogte zorgde vorig jaar ook voor een slechte oogst en ondervoeding van 2,2 miljoen mensen. “De voedselsituatie is nu zeer kritiek in delen van het land. De hongermaanden tot de volgende oogst komen eraan. Ondervoeding is een enorm probleem, vooral bij kinderen”, zegt hij. De komende oogst ziet er evenmin rooskleurig uit.

Hassan Maïyaki, hoofd Artsen zonder Grenzen in Burkina Faso.Beeld Artsen zonder Grenzen

Preventie met muskietennetten

Een andere zorg is malaria, doodsoorzaak nummer 1 in Burkina Faso. Maïyaki vreest een piek nu het malariaseizoen begint, omdat honderdduizenden op drift zijn geraakt. “Heel veel klinieken in de regio zijn door het aanhoudende geweld gesloten. Dus is de behandeling van malariapatiënten een probleem. Preventie met muskietennetten is de beste oplossing, maar de distributie ervan is lastig nu het zo gevaarlijk is en mensen zich verplaatsen naar vaak ook ontoegankelijke gebieden om het geweld te ontlopen.”

Inmiddels hebben zo’n 135 klinieken noodgedwongen de deuren moeten sluiten in het land en evenzoveel kunnen nog maar heel beperkt functioneren, meldt Stichting Vluchteling op zijn website. Een deel hiervan betreft medische posten van Artsen zonder Grenzen.

Als gevolg hiervan zijn vaccinatiecampagnes tegen mazelen opgeschort. Vooral kleine kinderen gaan aan deze ziekte dood.

Burkina Faso is vaak het epicentrum van meningitis, ook wel nekkramp genoemd, met grote pieken. “Gelukkig is het met de meningitis nu even relatief rustig”, verzucht Maïyaki , maar het kan zo weer een probleem worden.

Een orgie van geweld

Tot 2015 was het een van de rustigste landen van Afrika, maar dat is verleden tijd. Groepen als Ansarul Islam, verbonden aan IS, hebben een orgie van geweld over Burkina Faso uitgestort. De regering, de politie en het leger zijn niet bij machte om de orde te herstellen. Hele gebieden, vooral in de Westelijke Sahel en het noordoosten, zijn in anarchie vervallen en daarom nauwelijks bereikbaar voor Artsen zonder Grenzen en andere medische hulporganisaties. Als gevolg van het coronavirus is de noodtoestand uitgeroepen in grote steden en is er een reisverbod afgekondigd, waardoor hulp nog moeilijker op plaatsen komt waar het dringend nodig is.

“Het is een humanitaire crisis van ongekende omvang. Vorig jaar was erg, maar het wordt steeds slechter. Ook de hulpbehoefte verandert per maand drastisch”, zegt Maïyaka. Het is moeilijk plannen. Bovendien ligt als gevolg van de maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus de luchthaven bij Ouagadougou plat en is bevoorrading met medicijnen en hulpmiddelen moeilijk geworden voor Artsen zonder Grenzen. Ook nieuwe stafleden het land in krijgen is nu problematisch. “Het is een enorme uitdaging”, vat Maïyaki de situatie eufemistisch samen. Ondertussen wacht hij af wat de impact van het coronavirus wordt, boven op alle andere plagen.

Lees ook:

Schutters doden 24 kerkgangers in Burkina Faso.

Het jihadistische geweld in Burkina Faso, dat het land sinds 2015 in zijn greep houdt, richt zich de afgelopen tijd steeds vaker tegen christelijke gemeenschappen. Afgelopen zondag werd een protestantse kerk aangevallen tijdens de dienst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden