Cordon sanitaire zou een cadeau zijn voor de PVV

PVV-leider Geert Wilders (links) verlaat met zijn fractie demonstratief de Tweede Kamer. Hij heeft geen zin in een ¿schijndebat¿. (Trouw) Beeld
PVV-leider Geert Wilders (links) verlaat met zijn fractie demonstratief de Tweede Kamer. Hij heeft geen zin in een ¿schijndebat¿. (Trouw)

De PVV isoleren en uitsluiten van regeringsdeelname is onnodig en werkt electoraal juist contraproductief. De PVV lijkt onmiskenbaar op een steeds grotere groep kiezers te kunnen rekenen.

Met het opstappen van CDA-ideoloog Anton Zijderveld laait het debat over regeren met de PVV op.

In de peilingen van Maurice de Hond is de PVV de grootste partij. Andere peilingen plaatsen de PVV op een tweede plaats, net voor de PvdA. Al die virtuele PVV-kiezers roepen discussie op over de virtuele regeringsdeelname van de partij. De hamvraag is: doet het CDA er goed aan om nu klaar en duidelijk te stellen dat het niet in een regering met de PVV zal stappen?

Mijn antwoord: Dat is geen goed idee. Nederland verschilt op dit vlak namelijk niet veel van landen als Oostenrijk en België. Vooral de vergelijking met het Belgische cordon sanitaire rond het Vlaams Belang is cruciaal. In België speelden vooral principiële en strategische argumenten een rol bij het instellen van het cordon in het begin van de jaren negentig. Nu, twintig jaar later, weten we dat er weliswaar goede principiële redenen voor mogen zijn, maar dat het vanuit strategisch oogpunt vooral dom is.

In België waren er duidelijke inhoudelijke en principiële redenen voor veel partijen om niet met het Vlaams Belang in een regering te stappen. Het Belang werd gezien als te radicaal en racistisch om mee te regeren. Het Vlaams Belang is op sommige punten niet eens zo extreem als Wilders en het distantieerde zichzelf expliciet van Wilders’ idee om de Koran te verbieden. Wilders lijkt dus extremer dan het Belang en dan komen we meteen tot een volgende belangrijke vraag: hoe groot is überhaupt de kans dat Wilders aan de macht komt?

Veel virtuele of daadwerkelijke zetels hebben, is niet voldoende om de meerderheid te vormen, die Wilders in zijn eentje nooit zal kunnen behalen. Een coalitie is dus noodzakelijk, maar in een coalitie moet de partij haar scherpe kantjes eraf vijlen. Daarmee zou Wilders dus ook de electoraal gouden strategie om zich af te zetten tegen alles en iedereen, op moeten geven.

Waarom zou hij aan die eis willen toegeven? Tenzij hij machtsbelust is natuurlijk, maar dat lijkt voorlopig niet het geval. Bovendien roept dat de volgende vraag op: hoeveel moet er dan van zijn ideeën afgevijld worden? Aangezien Wilders wel heel ver af staat van de gevestigde partijen is het antwoord: heel veel.

Ten eerste is het onwaarschijnlijk dat Wilders heel ver wil of kan gaan, zonder zijn kiezers te verloochenen. Bovendien: als hij heel veel water bij de wijn doet, is hij natuurlijk al veel minder gevaarlijk. Voor linkse partijen is hij inhoudelijk natuurlijk nog steeds te verwerpelijk (en kortom ook voor Anton Zijderveld en een bepaalde stroming binnen het CDA), maar voor centrum- of rechtse partijen is hij dan al veel minder abject.

En wat betreft de strategische argumenten? Kun je Wilders en de PVV ’klein krijgen’ met een cordon sanitaire? Ik geloof van niet. Het Belgische voorbeeld prikt die illusie meteen door. Het Vlaams Belang won verkiezing na verkiezing, ondanks het cordon. In 2006 kwam de partij zelfs heel dicht bij een absolute meerderheid in Hoboken en Deurne (beide in Antwerpen).

In de peilingen staat het Vlaams Belang nu op verlies, maar dat is enkel omdat het een iets minder extreme rechtstreekse concurrent heeft gekregen. Het cordon zorgde bij elke verkiezing voor een excellente reden om erop te hameren dat de partij anders was dan de andere partijen en dat iedereen het Vlaams Belang kapot wilde krijgen. Het was bijna even contraproductief als de veroordeling door de rechtbank van het Vlaams Belang in 2004. Die zorgde voor een kiezersbonus van zeven tot acht procent. Een cordon is dus het op één na mooiste geschenk dat je Wilders kan geven.

Een schutskring rond de PVV is uit strategisch oogpunt vooral contraproductief. Wilders radicalisme maakt hem toch al niet regeringswaardig. Een coalitie met Wilders is – ondanks het grote aantal virtuele kiezers – erg onwaarschijnlijk. Het CDA hoeft niet expliciet te zeggen dat ze niet met Wilders wil regeren. Wilders isoleert zichzelf wel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden