- Cook ontmoet Palestijn op Har Choma - Netanjahoe zegt diner af

Van onze correspondente TEL AVIV - Een crisis tussen Israël en Groot-Brittannië en voor straf geen avondeten voor de Britse minister van buitenlandse zaken, Robin Cook.

Dat was gisteravond de voorlopige balans van het eendaagse bliksembezoek van de Brit aan Israël en de Palestijnse gebieden. Oorzaak van de Israëlische woede was het 'dubbele bezoek' van Cook in de namiddag aan de omstreden berg bij Jeruzalem, die Israël Har Choma noemt en die de Palestijnen met Djabal Aboe Ghneim aanduiden. Israël beschouwt de berg als deel van Jeruzalem en bouwt daar een nieuwe 'woonwijk'. In de Palestijnse visie is het een 'illegale nederzetting' op Palestijns gebied, die tot doel heeft Jeruzalem verder af te scheiden van de Palestijnse gebieden.

De Britse minister was er, conform de Israëlische eis, onder begeleiding van Israëls kabinetssecretaris een kijkje gaan nemen, maar was vervolgens tweehonderd meter verder gereden om daar de uitleg van de Palestijnse afgevaardigde Salah Tamari over de berg te horen.

Israël beschuldigde daarop de Britse minister er van dat hij alle afspraken had geschonden en Netanjahoe zegde het diner met zijn gast af. Een woedende Israëlische premier zette ook vraagtekens bij de eventuele verdere Europese 'rol' in het vredesproces en veroordeelde de Britse pogingen om Jeruzalem nu al op de agenda te zetten. De kwestie Jeruzalem dient volgens de akkoorden pas aan het eind van de onderhandelingen aan de orde komen, “en ook dan zullen we niet toestaan dat de soevereiniteit van Jeruzalem aangetast wordt”, aldus Netanjahoe. “Als de Britten dat tot nu toe niet hadden begrepen, hebben ze het nu zeker begrepen”, foeterde de Israëlische premier gisteravond na een gesprek van een uur met Cook.

Cook ontkende dat hij de Israëliërs had beloofd geen Palestijnen te treffen bij de berg. Tijdens een persconferentie gisteravond sprak hij ook tegen dat er sprake zou zijn van een crisis in de relatie tussen Israël en Groot-Brittannië en Europa. Leden van de Britse delegatie spraken hun verwondering erover uit dat Israël “een handdruk met een onbekende Palestijnse afgevaardigde” zo hoog opneemt. Volgens de Israëlische televisie zou Netanjahoe gisteravond nog met zijn Britse collega Tony Blair bellen. De Britse premier komt volgende maand naar het Midden-Oosten en was van plan om dan als voorzitter van de Europese Unie verder te overleggen over de Europese bijdrage aan het vredesproces. De EU geldt met een bijdrage van 3,5 miljard gulden als de belangrijkste geldschieter van het Palestijnse bestuur. Daar heeft Israël ook belang bij omdat het de ergste nood lenigt en Arafat in het zadel houdt.

De hele affaire was verleden week begonnen met de ferme aankondiging van Cook dat hij tijdens zijn bezoek aan Israël en de Palestijnse gebieden ook een kijkje wilde nemen op Har Choma, alias Djabal Aboe Ghneim. De Israëlische bouwplannen voor de berg waren verleden jaar één van de belangrijkste oorzaken voor het bevriezen van het vredesproces. Cook wilde de berg bezoeken onder begeleiding van de Palestijnse leider Faisal Hoesseini. “Ho, ho”, riep Israël, “de berg is van ons en als u er heen wilt dan alleen onder begeleiding van ons, zo niet...”. Dat 'zo niet' mocht Cook zelf invullen, maar het was duidelijk dat hij dan wat Israël betreft een Britse rol bij het vredesproces geheel kon vergeten.

-Vervolg op pagina 5

Cook verrast Israëliërs met list VERVOLG VAN PAGINA 1

De Brit sputterde nog wat, maar stemde uiteindelijk in met de Israëlische begeleiding in de figuur van de Israëlische kabinetssecretaris. Israël haalde opgelucht adem, maar wat Cook de Israëliërs kennelijk niet had verteld was, dat hij van plan was meteen daarna de berg ook nog eens van de Palestijnse kant te bezichtigen.

En dat is wat hij gistermiddag vlak voor vieren deed. Na een korte Israëlische uitleg, stapte Cook in zijn auto en reed tweehonderd meter verder, naar de zuidkant, waar de Palestijnse afgevaardigde Salah Tamari, voorzitter van het actiecomité voor Aboe Ghneim, hem opwachtte. Of Cook er inhoudelijk iets aan gehad heeft, is de vraag. Want Tamari moest erkennen dat de elementen in de vorm van striemende regen, donder, bliksem én de joelende Israëlische demonstranten het hém in ieder geval onmogelijk hadden gemaakt te verstaan wat de Britse minister te vertellen had. Vooral de kolonisten lieten hun stem horen: “Cook go home”, klonk het op de berg. En één van hen droeg het plakkaat: “Toen Jeruzalem al de Joodse hoofdstad was, was Londen nog een moeras”. Tegenover hen had zich ook een kleine groep Israëlische vredesactivisten opgesteld, die juist tegen de nederzettingen betoogden en Cook hun steun betuigden.

Eerder op de dag had Cook in Gaza de Palestijnse leider Jasser Arafat ontmoet, die hem prees voor zijn “standvastigheid” Djabal Aboe Ghneim te bezoeken en waarschuwde dat het binnenkort gebeurd was met het vredesoverleg. Cook verzekerde de Palestijnse leider dat hij inderdaad de Israëliërs duidelijk zou maken dat Europa tegen het nederzettingenbeleid is. “We zullen er op aandringen dat er een einde komt aan de uitbreiding van de nederzettingen en benadrukken dat we vooruitgang in het vredesproces willen zien”, aldus Cook in Gaza.

Cook zei na al die herrie toch dat hij een vriendschappelijk gesprek had gehad met de Israëlische premier Netanjahoe. Cook zei op de Israëlische televisie: “Ik heb uitleg gegeven over de rol die de Europese Unie kan spelen in het vredesproces, en over de zeer aanzienlijke bijdrage waarmee wij het vredesproces financieel ondersteunen”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden