Controversiële cultuurmoslim die inmiddels salonfähig is

Eén ding is duidelijk: Dyab Abou Jahjah (1971) is geen vriend van Israël. Opgroeiend in Zuid-Libanon, een gebied met veel Palestijnse vluchtelingen, leerde hij de zuiderbuur te haten. Israël viel Libanon meerdere keren binnen en liep het in 1982 onder de voet. Wat er in de loop der tijd ook veranderde aan Abou Jahjahs opvattingen, niet zijn afkeer van Israël. Hij vergelijkt het land graag met Zuid-Afrika tijdens de apartheid. Of met het naziregime. Zelfs met IS. De stichting van Israël noemt hij de 'ergste misdaad uit de twintigste eeuw'. Hij zegt niet antisemitisch te zijn, enkel antizionistisch. Zijn critici zien het anders.

De links-seculiere Abou Jahjah kwam in 1990 naar België, naar eigen zeggen vanwege een conflict met de Baath-partij. Hij kreeg een vluchtelingenstatus, studeerde politieke wetenschappen in Louvain-la-Neuve en verwierf het staatsburgerschap nadat hij een Belgische trouwde. Drie maanden later scheidden ze, waarmee hij de verdenking van een schijnhuwelijk op zich laadde.

In 2000 richtte hij de Arabisch-Europese Liga (AEL) op, een beweging die opkomt voor Arabische migranten in Europa. Zijn held: Malcolm X, die in de jaren vijftig streed voor gelijke burgerrechten van zwarte Amerikanen. Als AEL-voorman zorgde Abou Jahjah voor een stroom aan controverses. Zo schreef hij na 11 september 2001 'een gevoel van victorie' te voelen. Tijdens de Irak-oorlog zei hij in iedere gedode Amerikaanse, Britse of Nederlandse militair een 'overwinning' te zien. In 2002 werd hij opgepakt omdat hij jongeren zou hebben aangezet tot rellen. Hij werd tot 1 jaar cel veroordeeld, maar in hoger beroep vrijgesproken. Tijdens de Deense cartoonaffaire zette hij tekeningen op zijn site die de de spot dreven met de Holocaust om aan te tonen dat het Westen met twee maten meet. In 2006 keerde hij terug naar Libanon, om in 2013 weer in België op te duiken.

Hoewel Abou Jahjah geen gelegenheid onbenut laat moslims te verdedigen, is hij zelf niet gelovig. Hij noemt zichzelf agnost en 'cultuurmoslim'. Volgens de Belgische radicalisme-expert Montasser Aldeme'eh zet Abou Jahjah jongeren aan zich te wentelen in slachtofferschap. "Hij is slechte reclame voor alle moslims", tweette hij onlangs.

In België lijkt hij inmiddels salonfähig geworden. Hij startte in 2014 een nieuwe beweging, Movement X, en heeft een column in De Standaard. "De tijd dat de premier hem als staatsgevaarlijk beschouwde, ligt ver achter ons", zegt de Belgische filosoof Maarten Boudry, die regelmatig met hem debatteert. Dat komt door een soort compensatiedrang van de elite en door Abou Jahjah zelf, die zijn toon heeft gematigd, analyseert Boudry. Een achterban lijkt hij niet (meer) te hebben, ook in conservatief-religieuze kring ligt hij niet goed. Toch kan hij nog steeds gevaarlijk zijn, zegt Boudry. "Hij polariseert en voedt het ressentiment."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden