'Controle op wetenschappelijk onderzoek moet beter'

ALMELO - Nederland loopt achter in de controle op wetenschappelijk onderzoek. Er zou een onafhankelijk orgaan moeten komen dat controleert of geneesmiddelenonderzoek, dat vaak door de farmaceutische industrie wordt betaald, wel deugdelijk is uitgevoerd. Denemarken en Groot-Brittannië hebben al zo'n orgaan.

De Zwolse officier van justitie M. Terwiel zei dit gisteren tijdens de rechtszaak tegen een 59-jarige neuroloog uit Twente die volgens haar op grove wijze fraude pleegde met een geneesmiddelonderzoek. De man, die ziek thuis zit, ontving medio jaren negentig ruim 600000 Duitse marken van het bedrijf Boehringer-Ingelsheim voor een onderzoek waarbij hij nep-patiënten zou hebben opgevoerd. Ondanks het overstelpende bewijs bleef hij ontkennen.

Volgens het OM heeft de medisch specialist van het Twenteborg Ziekenhuis in Almelo in de jaren tachtig gesjoemeld met nog drie andere wetenschappelijke onderzoeken. Ook die studies werden betaald door de farmaceutische industrie. In de drie gevallen kwam het niet tot tucht- of strafzaken omdat de betrokken bedrijven (GlaxoSmithKline, Bayer en het vroegere Sandoz) de zaak liever in de doofpot stopten, aldus Terwiel. De fabrikanten waren bang dat publiciteit de verkoop zou kunnen schaden. ,,Men heeft de mond vol van het credo: het belang van de patiënt staat voorop. In werkelijkheid zijn alleen de eigen portemonnee en de reputatie van belang'', aldus de officier.

De Twentse neuroloog deed tussen 1989 en 1993 voor Boehringer mee aan een groot internationaal praktijkonderzoek. Het bedrijf wilde neurologen laten uitzoeken of een al langer bestaand middel beroertes zou kunnen voorkomen bij mensen die al een keer door een infarct waren getroffen. De neuroloog van het Almelose ziekenhuis leverde voor het onderzoek de namen van maar liefst 438 patiënten uit zijn praktijk. Voor iedere patiënt die hij aanleverde, ontving de arts meer dan duizend euro honorarium. Daarvoor moest hij de patiënt minstens tien keer elke drie maanden onderzoeken.

Boehringer kreeg argwaan toen bleek dat de gegevens die de neuroloog aanleverde té perfect waren. Alle patiënten slikten volgens de gegevens trouw het middel dat hij hen voorschreef en er werden vrijwel nooit bijwerkingen gemeld. De rapportages uit Almelo stonden haaks op de resultaten die andere deelnemende neurologen doorgaven. Zij maakten wel melding van bijwerkingen en van patiënten die het niet zo nauw namen met het innemen van pillen, iets wat normaal is bij dit soort onderzoek. Bovendien bleek uit de gegevens van de neuroloog dat hij patiënten zou hebben gezien op zaterdagen en zondagen en ook op dagen dat hij in het buitenland bij een medisch congres was, op kosten van Boehringer. In werkelijkheid had de man volgens het OM gefingeerde gegevens gebruikt.

De officier eiste een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van 12 maanden. Bovendien wil zij dat de neuroloog zich drie jaar niet bemoeit met enig wetenschappelijk onderzoek. Justitie vordert in een aparte procedure ruim 300000 euro terug, die de man ten onrechte zou hebben gedeclareerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden