'Constant balanceren tussen gezond en duurzaam en bereidheid van de consument ervoor te betalen'

Al heeft hij er nooit eerder over nagedacht, een minister van voedsel in plaats van landbouw ziet Unilever-topman Paul Polman best zitten. "Ja, dat zou beter zijn. Landbouw is maar een deel van de keten", zegt hij. "Eigenlijk moet je het nog breder zien. Gezondheid, milieu en water horen er ook bij. Je moet naar de hele keten kijken, anders los je de problemen niet op."

Die problemen heeft Polman zojuist uitgebreid benoemd in een toespraak tot mannen en vrouwen in zwarte, oranje, paarse en groene keukenschorten. Het zijn vertegenwoordigers van de levensmiddelenindustrie die in de zaal zitten, en wetenschappers en ambtenaren. Premier Mark Rutte is er ook, zonder schort. Hij neemt het rapport 'Spreek smakelijk' in ontvangst.

Iedereen binnen de levensmiddelenindustrie kijkt naar Unilever, en naar Polman in het bijzonder. Bij zijn entree draaide de zaal zich collectief even om. Unilever is niet alleen een topspeler in de wereld, het bedrijf geldt ook als voorbeeld omdat het veel aandacht besteedt aan milieu en duurzaamheid. Dat is niet makkelijk te combineren met goedkoop en in grote hoeveelheden voedsel produceren, leert het onderzoek Spreek smakelijk.

Polman weet er alles van. "Je wilt bijvoorbeeld dat voedsel langer goed blijft, anders krijg je meer verspilling. Dus ontkom je er niet aan conserveringsmiddelen te gebruiken, ook al zijn er mensen die dat niet in hun voedsel willen hebben."

Ook zout in blikjes en potjes groenten levert zo'n spanningsveld op. "Jammer genoeg is zout een smaak die mensen aantrekt. Het is ook nog eens een goedkope smaakmaker. Je hebt dan een spanning tussen prijs, smaak en gezondheid. Je moet constant balanceren tussen hoe ver je kunt gaan om een product gezond en duurzaam te maken, en de bereidheid van consumenten om ervoor te betalen. Dan loop je weleens tegen grenzen aan."

Een groot bedrijf als Unilever kan met zijn gewicht die grenzen optrekken. Kleine bedrijven kunnen zo'n vuist niet maken. Zij zijn vaak afhankelijk van tussenhandelaren. "Dan zie je niet precies wat er in de keten gebeurt, terwijl je er wel verantwoordelijkheid voor draagt. Daarom is het beter op industrieniveau te werken aan verandering. Stel, je gaat naar de bakker. Die verkoopt producten met erg veel suiker. Nu kan die bakker minder suiker gebruiken, maar daarmee verandert hij de wereld niet. De voedingsindustrie moet die verantwoordelijkheid nemen, samen met de overheid en non-gouvernementele organisaties."

De prijs mag bij de meeste Nederlanders het zwaarst wegen bij het besluit een product wel of niet te kopen, toch ziet de Unilever-topman wel degelijk ruimte om duurzamer en diervriendelijker te produceren.

"Scharreleieren zijn duurder dan gewone eieren, maar mensen blijken bereid ervoor te betalen. Hetzelfde zien we bij onze Unox-rookworst, die moet voldoen aan hogere eisen voor dierenwelzijn. Met ijs van Ben & Jerry's hebben wij een 'caring dairy'-programma voor onze koeien. Ook dat zorgt voor een hogere prijs, maar Ben & Jerry's loopt lekker", zegt Polman.

"Het gaat erom niet te ver van de balans af te drijven waardoor je te duur wordt. En het moet lekker zijn natuurlijk. Prijs en smaak zijn basiscondities. Maar daarnaast is het echt mogelijk meer te doen. Dat is ook het doel van dit rapport, van de gehele voedingsindustrie."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden