Conservatief Schönborn met opluchting begroet

Van een medewerker WENEN - De benoeming afgelopen donderdag van de 50-jarige hulpbisschop Christoph Schönborn tot coadjutor van het aartsbisdom Wenen is in Oostenrijk in brede kringen met opluchting begroet. Zijn benoeming zal er in de praktijk op neerkomen dat hij vrijwel alle functies overneemt van de van seksueel misbruik van minderjarigen verdachte aartsbisschop Groër, en automatisch diens opvolger wordt.

Volgens kardinaal Groërs voorganger, de nog altijd zeer populaire kardinaal König, zou de benoeming van Schönborn een “belangrijke stap zijn in de overwinning van een lange kruisweg”. Eva Petrik, de voorzitster van de lekenorganisatie Katholische Aktion, zag in de benoeming vooral het herstel van de “mogelijkheid tot dialoog”, en voor kanselier Franz Vranitzky was het belangrijk dat “een fase van onzekerheid en speculatie beëindigd is”.

Dat alle ministers hun formele goedkeuring gaven, was op zich niet verrassend. Weliswaar bezit de Oostenrijkse regering volgens het concordaat bij een bisschopsbenoeming vetorecht, maar in de praktijk heeft ze hiervan nog nooit gebruik gemaakt. Wel had ze bij enkele benoemingen van de laatste jaren kritische kanttekeningen gemaakt.

Dat dat laatste bij Schönborn niet het geval was, is op het eerste gezicht nogal opmerkelijk. De nieuwe coadjutor heeft er namelijk nooit een geheim van gemaakt dat hij bij 'hete hangijzers' zoals het celibaat, anti-conceptie of het priesterambt voor vrouwen strikt de lijn van Rome volgt. Bovendien was Schönborn een van de redacteuren van de omstreden nieuwe katechismus van de rooms-katholieke kerk.

Ook in de affaire-Groër is zijn opstelling niet de meest gelukkige geweest. Toen de kardinaal was beschuldigd van seksueel misbruik van een internaatsleerling, deed Schönborn die beschuldiging meteen af als “ongelofelijke smaad” en maakte hij een vergelijking met de vervolging van priesters door het nationaal-socialisme. Terwijl steeds meer bisschoppen opheldering in de zaak wensten, bleef Schönborn steeds onvoorwaardelijk achter Groër staan.

Bij de positieve reacties op zijn benoeming speelt de persoon van Groër ongetwijfeld een centrale rol. Ook toen hij in 1991 als opvolger van Kurt Krenn tot hulpbisschop voor kunst en cultuur werd benoemd, had Schönborn een dergelijk voordeel. Schönborn geldt als toleranter dan Krenn en wereldser dan de dweperige Mariafanaticus Groër. Desondanks lopen de meningen over hem sterk uiteen.

“Hij is iemand die graag met mensen omgaat en in staat is naar hen te luisteren,” vindt een student theologie. Toen Schönborn in 1970 tot studentenpastor in Graz werd benoemd, zou hij een open oor hebben gehad voor de wensen van de opstandige jonge generatie. Een katholieke kunsthistoricus beschouwt hem daarentegen als een “wolf in schaapsvel.” Met zijn welbespraaktheid en zijn goede omgangsvormen is hij beter dan iemand als Groër in staat de boodschappen van Rome aan de man te brengen.”

Wat buiten kijf staat is zijn liberale instelling op het culturele vlak. Zelfs met de dramaticus Peter Turrini, wiens stuk 'Tod und Teufel' door sommigen als blasfemie werd beschouwd, verkeert de toekomstige aartsbisschop op goede voet. De liefde voor de schone kunsten heeft Schönborn, die uit een bekende adellijke familie stamt, dan ook van huis meegekregen.

Affaire Groër

Dat met zijn benoeming de affaire Groër nog geenszins voorbij is bleek tijdens de Paasdagen. Verschillende bisschoppen gingen in hun preken indirect op de affaire in. Bisschop Iby van Eisenstadt benadrukte de noodzaak dat zondaars hun fouten toegeven. “De vertrouwensbasis van de katholieke kerk heeft de laatste tijd diepe scheuren gekregen,” vond bisschop Weber van Graz. Op instigatie van Weber is intussen een onderzoekscommissie in het leven geroepen die de beschuldigingen tegen Groër moet onderzoeken.

Van de Oostenrijkse bevolking wil nu al 81 procent dat de kardinaal officieel aftreedt als aartsbisschop.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden