Consensus over de feiten mag niet wegvallen

Soms kun je ook opgelucht zijn als je op een verhaal in de krant stuit dat met een scherp mesje een veelgehoorde, negatieve beschrijving van de werkelijkheid ontleedt. 'Zo diep is de kloof niet', kopte de Verdieping afgelopen donderdag boven een verhaal dat ingaat op de veronderstelde kloof tussen onder andere hoog- en laagopgeleiden en tussen mensen van het platteland en de stad.


De basis voor dit verhaal van verslaggever Hanne Obbink vormt een interview met Will Tiemeijer van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Hij waarschuwt voor te grote woorden om de temperatuur in de samenleving te beschrijven. Hij vraagt voor één kwestie speciale aandacht; het belang om overeenstemming te houden over de feiten. Hij wijst op de VS 'waar verschillende bevolkingsgroepen beschikken over verschillende, gescheiden informatiestromen die de afnemers van heel uiteenlopende feiten voorzien'. En in mijn woorden: elkaar ook niet meer willen horen en geloven.


De trend dreigt zich in mijn beleving helaas ook in Europa voor te doen, gezien de heftige debatten in kranten, op televisie en sociale media. "Willen we voorkomen dat het in Nederland zover komt dat consensus over de feiten wegvalt dan moeten we zuinig zijn op de huidige leveranciers van feiten: de wetenschap, de serieuze journalistiek, maar ook instanties als het Centraal Bureau voor de Statistiek", waarschuwt Tiemeijer.


Ik zou deze woorden met dikke rode stift willen onderstrepen. Maar ik vraag me ook af of wij als leverancier van de feiten wel altijd een goede wedstrijd spelen. Onlangs was er veel ophef over een kop in De Telegraaf waarin sprake was van een 'asielplaag', terwijl de instroom enorm is afgenomen. Het Algemeen Dagblad kwam met een onrustbarend bericht dat 50 miljoen moslims bereid zouden zijn geweld te gebruiken om de islam te verdedigen. De geïnterviewde onderzoeker, hoogleraar sociologie en migratieonderzoek Ruud Koopmans, bedoelde echter 'is bereid geweld te accepteren', toch een nuanceverschil.


Maar laten we ook de hand in eigen boezem steken. Op Oudejaarsdag brachten wij op de voorpagina het nieuws dat de islam een splijtzwam is binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), daar waar bedoeld werd dat de meningen daarover verdeeld zijn. Afgelopen donderdag brachten we op pagina 9 de reportage over vluchtelingen die in 'containers wonen in Zaanse stijl'. Het zijn geen containers, maar prefab-woningen.


Er zijn veel voorbeelden te noemen dat Trouw of andere leveranciers van serieuze journalistiek de plank mis hebben geslagen of niet alle feiten bewust of onbewust tot hun beschikking hadden. Ook al zijn we er zeer alert op, niets menselijks is ons vreemd. Waar het vervolgens om gaat is of je binnen je organisatie voldoende checks and balances hebt om je eigen fouten te erkennen, daarop te reflecteren en publiekelijk te herstellen.


Fouten herstellen wij actief onder het kopje 'correcties', betrokkenen kunnen ingezonden brieven sturen die als ze zinvol zijn worden geplaatst en we hebben nu ruim een jaar onze eigen onafhankelijke ombudsman, die in zijn rubriek regelmatig onze werkwijze ter discussie stelt. En er wordt uiteraard hard gewerkt op de redactie om dit alles te voorkomen.


Als wij in de woorden van Will Tiemeijer in het maatschappelijk debat consensus willen behouden over de feiten, dan ligt er bij ons een zware verantwoordelijkheid om daar voor te zorgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden