Connie Palmen wil in 'Zomergasten' gevoelig zijn voor hóe iemand zijn verhaal vertelt.

Jarenlang was de televisie een instrument voor haar om de wereld toe te laten zonder dat hij aanklopte. Dat was wel zo veilig. In afzondering kon schrijfster Connie Palmen zich op haar boeken storten, zonder dat ze ooit 't gevoel had het contact met de werkelijkheid te verliezen.

Die tijd is geweest.

Nu presenteert ze 'Zomergasten'. Iets wat ze eerder niet had gewild of gekund. ”Ik gun mezelf iets anders. Maar dat is een hele krachtsinspanning voor een vrij monomaan iemand.”

Ze heeft zich voorgenomen ervan te genieten. Ze weet dat dat kan. Het sterkt haar in ieder geval dat ze haar eigen zelfidee op de mestvaalt heeft gegooid. Ze is afgeweken van haar eenkennigheid. Of ze dat zou durven, was vooraf haar grootste twijfel.

Tijdens de zes uitzendingen wil ze haar gasten de door haar geliefde spiegel voorhouden. ”Ik hoop iets anders te horen dan er altijd is gehoord.” Palmen, slaaf van het geschreven woord, heeft een groot gevoel ontwikkeld voor dat wat tussen de regels blijft hangen. Wat er wordt bedoeld, is vaak interessanter dan wat er wordt gezegd of geschreven.

Suggestie. Ze gebruikt het instrument in haar boeken bewust. Maar hoe zit dat in haar werkelijkheid van alledag?

La Palmen. Diva van de Nederlandse literatuur. Nog voor de eerste handdruk is het haar rode haarband die om aandacht vraagt. Gestoffeerd en met een strik bovenop. Type: huishoudster. Dat kan geen toeval zijn.

Het woord valt pas halverwege het interview. Dienstbaar. Een heet begrip voor iedere presentator van 'Zomergasten'. Palmen (1955) is van plan zich als gastvrouw dienstbaar op te stellen. Ze bedoelt dat absoluut niet dociel. Laat dat duidelijk zijn. Horen wat iemand zegt, ook al zegt hij het niet met zoveel woorden; dat is dienstbaar. De mooiste gesprekken in haar leven waren die waarin de ander zei: volgens mij bedoel je eigenlijk dit. Eye-openers.

”Dat kunnen confronterende uitspraken zijn, maar ik beschouw het als een vriendschappelijke daad om iemand af en toe de oren uit te wassen. Kennis geven en inzicht verschaffen is immers een daad van liefde.”

Noem haar arrogant. Ze zal het toegeven. Maar het doet niets af aan de ambitieuze opdracht die Palmen zichzelf heeft meegegeven voor de zes zomeravonden van de VPRO.

”Ik ben gevoelig voor hóe iemand zijn verhaal vertelt. De stemmen die daarin meespreken. Hoe iemand zichzelf heeft vorm gegeven. Niet alleen schrijvers creëren personages. De meeste mensen maken ook een personage van zichzelf. Ze hebben zichzelf in een mal gegoten.”

Hoe? Volgens Palmen worden sommige ideeën gevormd om bepaalde emoties weg te houden. In dat samenspel is ze geïnteresseerd. Het is haar schrijvers-preoccupatie: welk verhaal wíl iemand over zichzelf vertellen en welk verhaal wordt daardoor niet verteld.

Wat dat betreft geven de gasten zich al aardig bloot op grond van de gekozen fragmenten. Palmen geniet van het bekijken. Ze mag in ’het gruwelijke zomerseizoen’ legaal de gordijnen sluiten. „Ik leef dagelijks met die zes mensen. In de afzondering hier probeer ik ze te begrijpen.“

Ze zijn als personages voor haar. Met dezelfde nieuwsgierigheid en eerlijkheid benadert Palmen ze. „Niemand is eendimensionaal. Ik sta de gasten net als mijn personages hun veelzijdigheid toe.“ Sinds februari is ze fulltime bezig met het programma. Symposia, lezingen in Duitsland, essay’s; ze zei het allemaal af nadat ze ja had gezegd tegen de VPRO.

„Ik doe dit met dezelfde monomanie als waarmee ik boeken schrijf. Blijkbaar is dat onuitroeibaar. Het is een eigenschap die me zeer ten dienst is in mijn werk, maar die ik niet bepaald mijn mooiste kant vind. Ik zie goed hoe neurotisch, streng en onmogelijk ik daardoor soms tegenover anderen ben. En hoeveel angsten die me oplevert, als mijn dagelijkse ritme aangevreten wordt door iets van buiten.“

Ze is graag samen alleen. Nog steeds. Daarom houdt ze ook zo van televisie kijken. De wetenschap dat anderen op hetzelfde moment hetzelfde zien, geeft een gevoel van verbondenheid.

Toch is er iets veranderd.

„Altijd waren de boeken er. De boeken die nog moesten komen. Niet dat dat nu niet meer het geval is, maar op de een of andere manier ben ik door de moord op Fortuyn de werkelijkheid ingezogen. Dat blijkt ook uit ’Een kleine filosofie van de moord’ dat ik daarna heb geschreven.“

„Dat de werkelijkheid mij dichter op de huid zit, maakt dat ik me nu beter in échte mensen kan en wil verdiepen. Ik weet niet of ik die belangstelling voor de zes gasten een paar jaar geleden had kunnen opbrengen.“

„Dit is de hypothese waar ik het voorlopig zelf mee stel. Alsof er toch een bres is geslagen door wat de tv met de beelden van Fortuyn in huis bracht. Een bres in de veiligheid van mijn huis, misschien zelfs in gedachte: je moet af en toe naar buiten.“

Ze zegt gedag bij de deur. De rest van de dag is ’schoon’. Ze zal thuis blijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden