Congres uit? Ik word gek!

James Traficant heeft zich schuldig gemaakt aan omkoperij, corruptie en afpersing. Reden voor leden van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden om hem uit hun midden te verwijderen. Sinds de Burgeroorlog van anderhalve eeuw geleden is dat nog maar één keer eerder gebeurd. De Democraat uit Ohio vindt de sanctie hoogst onrechtvaardig.

Als James Traficant gaat, gaat hij in stijl. Zijn stijl. Schreeuwend en met zijn karakteristieke wilde kuif, bakkebaarden en te lang haar. Hij zal, heeft hij beloofd, een spijkerpak dragen en een 'Michael Jackson Moonwalk' doen als hij zich - waarschijnlijk in de loop van volgende week - voor de laatste keer dertig minuten mag verdedigen voor zijn 434 collega's van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden.

Dat ze hem, de 'Democratische' afgevaardigde voor het zeventiende district van de staat Ohio, zonder pardon uit hun midden zullen verwijderen, staat vrijwel vast. Want afgelopen donderdagavond adviseerde de commissie voor ethiek van het Huis unaniem tot deze zwaarste straf voor een hunner. Jim Traficant heeft het Amerikaanse Congres te schande gemaakt door zijn veroordeling, ook unaniem door een jury in Cleveland, wegens omkoperij, corruptie en afpersing. Het 'aanhoudende patroon' van wangedrag zag de commissie niet, maar voor de overige negen aanklachten was 'duidelijk en overtuigend bewijs' geleverd.

Afgelopen april was Traficant (61) schuldig bevonden aan een keur van delicten: het aannemen van smeergelden, het vernietigen van bewijzen, het vragen om giften en het indienen van foutieve belastingformulieren. Hij had bijvoorbeeld twee dure auto's als cadeau aanvaard, liet niet alleen een zakenman de kosten betalen voor het opknappen van zijn woonboot, maar accepteerde ook nog eens een fors geldbedrag van diezelfde zakenman. Zijn boerderij werd ook al gratis gerestaureerd door een zakenrelatie. En een jonge jurist die van Traficant een baantje in Washington kreeg, moest daarvoor maandelijks 2500 dollar geven.

Toen zijn rechtszaak op een einde liep, schoffeerde en intimideerde Traficant de rechter, de openbare aanklager en de jury. ,,Het is te hopen dat je deze zaak wint, want win ik, dan zorg ik ervoor dat je volgende baantje in Mingo Junction (zeg maar Tweehuizen, Groningen) is'', beet hij aanklager Craig Morford toe.

En ook deze week, voor de ethische commissie, toonde hij geen spoortje van deemoed. ,,Weet u nog iets aardigs tegen me te zeggen?'', vroeg hij zijn voormalige fractiegenoot Howard Berman. Nadat die 'Zeker wel' antwoordde, sneerde Traficant: ,,Maar je hebt er geen zin in, hè?''. Toen duidelijk was dat de commissie zich tegen hem ging keren, klonk het dreigement: ,,Jullie dwingen me ertoe om ervoor te zorgen dat jullie stuk voor stuk ook worden verwijderd''.

Leden van het Amerikaanse Congres moet zich wel vaker voor hun gedrag verantwoorden en naar gelang de ernst van de zaak kan het voltallige Huis van Afgevaardigden dan een straf opleggen. Een standje bijvoorbeeld. De Republi keinse Speaker Newt Gingrich kreeg hem een paar jaar geleden wegens misbruik van macht. Barney Frank, een Democraat uit Massachusetts, kreeg er eentje nadat hij had gelogen over de escortactiviteiten van zijn partner. Het is vernederend maar ernstige gevolgen heeft het niet.

Zwaarder is de censure, een officiële berisping. Daarvoor moet de zondaar voor het katheder van de Speaker verschijnen. Een van de gevolgen is dat hij of zij geen functies binnen de fractie meer mag uitoefenen. De Republikein Daniel Crane en de Democraat Gerry Studds kregen de straf voor seks met minderjarige medewerkers van het Congres. En oud-president Bill Clinton kreeg hem in 1999 bijna voor zijn Monica Lewinsky-escapade.

Verwijdering, de zwaarste straf, wordt door de meeste volksvertegenwoordigers niet afgewacht. Ze treden af. Vandaar dat de maatregel sinds de burgeroorlog van anderhalve eeuw geleden nog maar één keer is uitgevoerd. Michael 'Ozzie' Myers was lid van het Huis voor een district in Pennsylvania toen hij in 1980 betrokken raakte bij de Abscam-affaire. Volksvertegenwoordigers werden ervan verdacht zich te hebben laten omkopen door Arabische zakenlieden. De FBI lokte Myers in de val; op een videoband was te zien hoe hij op een hotelkamer geld aannam van enkele mannen, die een palestijnensjaal droegen. ,,Het voelde aan als de elektrische stoel'' zegt Myers nu nog over zijn expulsion.

Om een volksvertegenwoordiger te kunnen verwijderen is de steun nodig van twee derde van het Huis, 290 leden. Die zijn er in het geval van Traficant moeiteloos te vinden, want veel politieke vrienden heeft hij niet meer na zijn veroordeling. Vanaf het moment dat hij in 1984 in het Huis kwam heeft hij, Democraat in naam, zich aan niets en niemand iets gelegen laten liggen. Zijn achterban is de enige die hem tot de verantwoording mag roepen. Hij bedient de kiezers in de Mahoning Valley in de beste populistische tradities, die van het protectionisme en het onderbuikgevoel.

Befaamd zijn - of beter: waren, want sinds begin dit jaar is hij niet meer in het Huis verschenen - zijn One minute speeches, korte toespraakjes die mogen worden afgestoken voor de eigenlijke agenda wordt begonnen. Allemaal voorzien van de kreet 'Ik word gek!'. En voorbeeld, over de IRS, de Amerikaanse belastingdienst, een van zijn favoriete doelwitten: ,,De IRS heeft meegedeeld dat diens foutenpercentage van 81 vorig jaar is gezakt naar 'slechts' 73 dit jaar. Niet te geloven! De ontlastingdienst maakt er in 73 van de honderd gevallen een zootje van en is daar nog trots op ook. En als je belastingformulier al niet smerig genoeg is, blijkt ook nog eens dat de helft van hun adviezen verkeerd is. Ik word gek! De IRS heeft geen extra ambtenaren nodig. En geen extra geld. Deze struikelende, klunzende, brokkenmakende oelewappers moeten gewoon weg!''

Zijn entree in het Huis werd lang niet door iedereen met gejuich begroet. Tra ficant is namelijk een product van Youngstown, Ohio. Ook wel bekend als Crimetown USA, vanwege de enorme invloed van de maffia. En Youngstown ligt weer in de Mahoning Valley, berucht als de corruptste streek van de VS. Het gebied tussen Cleveland en Pittsburgh kende lange tijd een welvarende staalindustrie. Pittsburg leverde de steenkolen als brandstof en via de haven van Cleveland werd het ijzer aangevoerd. Maar na 1970 sloot de ene fabriek na de andere en halverwege de jaren tachtig van de vorige eeuw had de regio Youngs town een van de hoogste werkloosheidspercentages van Amerika. De gokwereld, de drugshandel, de prostitutie en woekeraars namen het gebied over.

In deze wereld begon Jim Traficant zijn bestuurlijke loopbaan. De voormalige stervoetballer van de universiteit van Pittsburgh was eerst directeur van een programma voor drugsbestrijding en werd op het succes daarvan sheriff van Mahoning County. Tot justitie hem in 1983 beschuldigde van het aannemen van steekpenningen uit de maffiawereld. De sheriff gaf het allemaal toe. Maar, liet hij weten, dat aannemen was onderdeel van een sting operation, een door hem opgezette valstrik om corrupte lieden te kunnen oppakken. Er kwam een rechtszaak van waarin Traficant de jury wist te overtuigen van zijn onschuld. En hij ging op het schild geheven richting Washington.

Zijn strijd tegen de ambtenarij daar, vooral de belastingdienst, is hem noodlottig geworden, is zijn heilige overtuiging. En niet te vergeten de wraak van de FBI, de federale politie. Die is ook na 1983 doorgegaan met het opsporen van corruptie in Mahoning Valley. Met succes. Vijf jaar geleden werd de eerste hoogwaardigheidsbekleder in staat van beschuldiging gesteld en sindsdien is het tot meer dat zeventig veroordelingen gekomen. Een rechter, een aanklager, een sheriff en ook een naaste medewerker van Traficant.

Het is één grote samenzwering om uiteindelijk hemzelf aan de schandpaal te kunnen nagelen. En iedereen zit, meent Traficant, in het complot. De FBI heeft een van de getuigen tot moord gedwongen en heeft grote sommen geld gestolen. ,,De FBI in het noorden van Ohio staat op de loonlijst van de mob'', zei hij in 2000. Ook Clintons minister van justitie Janet Reno, 'die drankzuchtige lesbo', werd door de onderwereld gechanteerd om mee te doen in de jacht op de volksvertegenwoordiger.

De Democraten hadden schoon genoeg van het ongeleide projectiel toen hij eerst voor de afzetting van Clinton stemde en begin vorig jaar zijn min achting voor fractieleider Dick Gep hardt bekroonde met een stem op de Republikein Dennis Hastert bij de verkiezingen van de Speaker. Niet dat het wat uitmaakte, maar de woedende Gephardt schopte Traficant uit alle commissies waarin hij als Democraat zitting had. Ook onder de Republikeinen, met wie hij het sindsdien heeft aangelegd, heeft hij geen vrienden meer. Zelfs niet Steve Latourette, wiens kiesdistrict aan het zijne in Ohio grenst. ,,Een fijne man, die onrecht wordt aangedaan'', oordeelde Latourette vorig jaar nog over Traficant. Nu heeft hij als lid van de ethiekcommissie voor verwijdering van zijn collega gestemd.

Wordt dit het einde voor Jim Traficant als ze hem volgende week wegschoppen en hij op 30 juli waarschijnlijk tot ruim zeven jaar cel wordt veroordeeld? Het hoeft niet. Het hangt er helemaal vanaf waar justitie hem zijn straf laat uitzitten. Is dat Ohio, dan kan Traficant, die al als onafhankelijk staat geregistreerd, meedoen aan de verkiezingen van november voor het Congres. Hij heeft nog steeds een grote aanhang in de Valley. Traficant is na donderdagavond overtuigd van zijn verwijdering. Maar ook van zijn terugkeer. ,,Jullie zien hier de eerste Amerikaan in de geschiedenis die zijn mensen vanuit de cel gaat vertegenwoordigen.'' Niets zou passender zijn voor Crimetown USA.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden