'Congo nog steeds valkuil voor hulpverleners'

AMSTERDAM (ANP) - Humanitaire hulpverleners in de Democratische Republiek Congo moeten niet dezelfde fouten maken als na de genocide in Rwanda in 1994. Toen werden de Hutu-milities, die nu door Congo zwerven en dood en verderf zaaien, gevoed en verzorgd in de vluchtelingenkampen.

Dat stelt journaliste Linda Polman, schrijfster van het boek De Crisiskaravaan. Zij maakt zich bezorgd over de inzet van de non-gouvernementele organisaties (ngo's), onder meer in Congo. ,,De hulporganisaties daar zijn 'besmet' door hun rol in de problematiek. Ze moeten rekening houden met de lokale context waarin zij zich bevinden'', aldus Polman, die zelf na de genocide in Rwanda regelmatig in de door westerse ngo's georganiseerde vluchtelingenkampen te vinden was.

,,Na de genocide in buurland Rwanda is gebleken dat de Hutu's in de kampen aansterkten. Met de conclusie van een analyse over de situatie is door de ngo's niets gedaan'', stelt Polman. Daardoor kunnen de hulpverleners ook nu weer in dezelfde valkuilen vallen, vindt de schrijfster.

Coalities

Omdat er frequent machtswisselingen zijn in Congo en er steeds andere coalities gevormd worden, is het nooit duidelijk wie er precies geholpen wordt. ,,In Congo heeft niemand na al die jaren vechten een blanco verleden'', licht Polman de complexe situatie toe. ,,De ene dag hoor je bij de winnaars, de andere dag bij de verliezers.'' Steun van ngo's komt dus ook bij de winnaars en verliezers terecht.

De oorlog in Congo is volgens Polman niet nieuw. ,,Er is een papieren werkelijkheid, waarin op conferenties besloten is dat het vrede is. Maar op de grond gaat het vechten gewoon door.'' De nieuwe vluchtelingenstroom is dus wel reden voor zorg, maar alleen met het feit in het achterhoofd dat er al meer dan een miljoen mensen op de vlucht waren in Congo.

Ellende

,,Die mensen zijn in de afgelopen jaren niet geholpen omdat de hulp aan de oorzaken van de ellende niets heeft kunnen veranderen. Zij zijn nog steeds op de vlucht voor de milities'', vertelt Polman. ,,Ook zijn sinds '94 miljoenen mensen gestorven door honger en ziekte ondanks alle hulpmiljoenen.''

Daardoor vraagt ze zich af wat hulpverleners met hun extra inzet in Congo willen bereiken, en dan vooral hoe. ,,Het is in de afgelopen jaren niet gelukt om de situatie te verbeteren. Dus hoe willen humanitaire organisaties dat nu dan wel doen?'' Volgens de schrijfster is in Congo geen enkele humanitaire eer te behalen en moeten ngo's over de effectiviteit van hun hulp stevig aan de tand gevoeld worden.

Oplossing

De oplossing is niet van buitenaf op te leggen, concludeert Polman. ,,De Congolezen moeten zelf de urgentie van vrede voelen. Wij kunnen vrede niet opleggen; dat hebben we al jaren geprobeerd. We moeten blijven proberen politieke druk uit te oefenen.''

Hulp van de Nederlandse overheid moet Congo volgens Polman dus zeker niet krijgen. ,,Leiders die hun eigen volk blijven uitmoorden, moeten we afstraffen. Zij moeten geen hulp krijgen. Wie niet horen wil, moet voelen'', zegt Polman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden