Congo is in politiek niemandsland aangekomen

over de datum | Vandaag had president Joseph Kabila volgens de Congolese grondwet plaats moeten maken. Maar hij peinst er niet over, tot woede van vooral de jongere generatie.

De spanning was te snijden gisteren in Congo op de dag die eigenlijk Joseph Kabila's laatste dag in functie had moeten zijn. Maar hij blijft omdat er nog geen opvolger is. De verkiezingen zijn namelijk opgeschort tot 2018. Veel Congolezen zijn daar woedend over. Ze eisen dat Kabila zich houdt aan twee ambtstermijnen, zoals de grondwet voorschrijft. En aan die tweede termijn kwam gisteren dus een einde.

Een demonstratieverbod en massale aanwezigheid van leger en politie op de straten verhinderde grootschalige protesten. Toch gingen op diverse plaatsen veelal jonge mensen de straat op om hun frustraties te uiten. Het is vooral deze generatie die aandringt op een wisseling van de wacht. Zo'n 60 procent van de bevolking is jonger dan 30 jaar en daarvan is ongeveer 90 procent werkloos.

In Goma, een stadje in het oosten van het land, werden zo'n veertig mensen gearresteerd. Onder hen een tiental mensenrechtenactivisten die demonstreerden voor het gebouw van de nationale veiligheidsdienst. Zij protesteerden tegen de arrestaties, afgelopen zondag van hun collega's. Twee Belgen, een journalist en een historicus die ook aanwezig waren, werden niet gearresteerd maar wel ruw aangepakt door de politie.

In Butembo, in het noordoosten, probeerden militiestrijders gedetineerden uit een gevangenis te bevrijden. Dat leidde tot een vuurgevecht waarbij een lid van de VN-vredesmacht, een politieagent en vijf aanvallers werden gedood. Een lokale activist, Fabrice Kakubuzi, zei tegenover het persbureau Reuters dat "ze van deze dag gebruik wilden maken om gevangen te bevrijden".

Oost-Congo, waar het al jaren onrustig en onveilig is, was juist de regio waar Kabila bij verkiezingen op steun kon rekenen. Nu lijkt die tot een nulpunt te zijn gedaald. In Oost-Congo bestrijden tientallen grote en kleine milities elkaar. De inzet is meestal een van de vele soorten mineralen waar de regio rijk aan is. Monusco, de VN vredesmissie, probeert tevergeefs veiligheid in het gebied te brengen.

In hoofdstad Kinshasa sloten winkels de deuren en bleven mensen zoveel mogelijk thuis. Alleen bij de universiteit scandeerden groepjes studenten dat Kabila weg moet. Ze hielden rode kaarten op met teksten als: "Dag Kabila, bedankt Kabila, het is mooi geweest." Volgens waarnemers zijn op diverse plaatsen mensen gearresteerd, maar wie en waarom is onduidelijk.

In september werden bij demonstraties tegen het uitstel van de verkiezingen zo'n vijftig mensen doodgeschoten door de politie. Demonstranten vielen op hun beurt politiebureaus aan en lynchten enkele agenten. President Kabila volgde in 2001 zijn vermoorde vader op en won vervolgens verkiezingen in 2006 en 2011. Naarmate het einde van zijn ambtstermijn naderde, probeerde hij er met zijn aanhangers tevergeefs alles aan te doen om de grondwet aan te passen en de beperking op ambtsperiodes te laten schrappen.

Nu wordt als reden voor de verschuiving van de verkiezingen gegeven dat de kiezerslijst moet worden aangepast en dat dit zeker anderhalf jaar in beslag zal nemen. Ook de onveiligheid in het oosten wordt als excuus gebruikt. Voor velen klinkt het als smoes van Kabila om langer te blijven plakken op het rode pluche dat toegang verschaft tot de rijkdom aan bodemschatten van het land. Sinds de onafhankelijkheid in 1960 is geen enkele president vrijwillig opgestapt. Ze werden afgezet of vermoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden