Confessionele politici: stop religieuze drijverij

ChristenUnie-Kamerlid Arie Slob Beeld anp

Zijn liberalen allergisch voor religie? Arie Slob en Gert-Jan Segers van de ChristenUnie beweren het. Zij stelden onlangs in Trouw boudweg dat er sprake zou zijn van 'een ongemakkelijke verhouding tussen liberalen en religie' en dat liberalen geloof willen 'excommuniceren uit het publieke domein'. Wat op het spel staat, schrijven zij, is 'het vermogen om vreedzaam met diepgaande verschillen om te gaan'.

Onvermogen om vreedzaam met diepgaande verschillen van religieus inzicht om te gaan stempelde natuurlijk veel eerder de Europese geschiedenis, in het bijzonder in de zestiende en zeventiende eeuw toen ons continent door godsdienstoorlogen werd verscheurd. Wat toen gebeurde is wat Slob en Segers nu bepleiten: politiek werd bedreven op basis van religie.

De les die liberalen uit dat verleden trokken was een andere. Die les luidde níet dat religie onbelangrijk of verwerpelijk zou zijn, maar dat de enige manier om vreedzaam met de verschillen om te gaan is: haal religie en politiek uit elkaar. Politiek gaat over het publieke belang. Religie is ieders privézaak.

Het zijn allerminst de geestelijke voorvaderen van Slob en Segers die andersdenkenden de ruimte hebben gegeven. Katholieken, remonstranten, joden en andere religieuze minderheden werden in de Nederlandse republiek onderdrukt en werden door de orthodoxe calvinisten als tweederangsburgers beschouwd en behandeld.

De ware Nederlandse natie
Pas de patriotten, kinderen van de Verlichting, maakten de rechtspositie van de religieuze minderheden in 1798 gelijk. En ook nadien hielden de calvinisten hovaardig vast aan de claim dat zíj de ware Nederlandse natie vormden. Het waren niet de confessionelen maar de liberalen die de katholieken in 1853 het recht op een eigen vrije kerkelijke organisatie teruggaven. De voorlopers van de ChristenUnie liepen daar toen in de Aprilbeweging massaal tegen te hoop.

Oude koek? Men zou het mogen hopen. De achterban van Slob en Segers morde toen aan het begin van de huidige eeuw bleek dat Willem-Alexander, destijds kroonprins, met een katholiek meisje wilde trouwen.

Zouden Slob en zijn aanhangers het werkelijk oké vinden als Willem-Alexander morgen bekend zou maken dat hij zelf het katholieke geloof van zijn vrouw volgt? Of als hij laat weten bij nadere overdenking tot de slotsom te zijn gekomen dat het atheïsme hem het meest aanspreekt? We horen het graag of Slob c.s. de koning echt die ruimte willen geven.

Privé-aangelegenheid
Dat liberalen vinden dat godsdienst een privé-aangelegenheid is betekent natuurlijk allerminst dat zij niet erkennen dat godsdienst voor burgers enorm belangrijk kan zijn. Integendeel, juist omdat het voor tal van mensen zo belangrijk is moet de politiek zich er niet mee bemoeien.

Vergelijk het met de liefde. Ook erg belangrijk, maar is dat voor Slob en zijn ChristenUnie een reden zich daarmee te bemoeien? Het is toch werkelijk te hopen van niet. Al heeft het veel kerken in het verleden inderdaad ook nogal eens moeite gekost zich verre te houden van het liefdesleven van hun volgelingen.

De ChristenUnie-politici maken zich nu onder andere druk over wat zij noemen 'het elimineren van de Zondagswet'. Die wet is een goed voorbeeld van hoe confessionelen andersdenkenden helemaal niet de ruimte willen geven. Op basis van die wet beletten zij een winkelier die de deuren van zijn zaak op zondag wil openen en de klanten die daar willen winkelen, dit te doen. Hoezo elkaar wel de ruimte geven?

Confessionelen hebben toen zij een kleine eeuw geleden, in het interbellum, de meerderheid kregen de wet misbruikt om activiteiten die anderen - in dit geval winkelier en klant - uit vrije wil wensen te verrichten te verbieden. Zo dwingen zij anderen te leven naar de door hún geloof gevoede normen.

Geloofsdwang
Het is tegen dergelijke geloofsdwang dat liberalen zich verzetten. Als Slob en andere orthodoxe calvinisten menen dat winkelen op zondag uit den boze is, prima: niemand die hen zal dwingen op zondag te gaan shoppen. Niemand ook die een winkelier zal zeggen dat hij op zondag open moet gaan; hij moet vooral zelf weten wanneer hij zijn zaak opent en sluit. Maar verbied anderen die geen bezwaar zien in winkelen op zondag niet daarnaar te handelen.

Hou op met die zestiende-eeuwse gewoonte burgers te dwingen zich te conformeren aan jóuw geloofsovertuiging. Confessionele politici: stop religieuze drijverij en geef eindelijk eens iedereen daadwerkelijk de ruimte.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting, de liberale denktank van Nederland. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden