Conferentie Curaçao historische stap

(Trouw)

Op de Antillen gaat het roer staatsrechtelijk om. Maandag begint in Willemstad de rondetafelconferentie over de toekomst van de eilanden. Premier Balkenende is er, net als staatssecretaris Bijleveld en alle eilandbestuurders.

CDA-staatssecretaris Ank Bijleveld van koninkrijksrelaties vloog dit jaar vrijwel maandelijks naar de Nederlandse Antillen, ter voorbereiding op de belangrijke rondetafelconferentie die maandag in Willemstad begint. Haar werkkamer op het departement van binnenlandse zaken, waar ze telkens terugkeerde, vertoont de sporen van een ingewikkeld Caribisch onderhandelingsproces: de boekenkast naast de drie kunstig scheef geplante divi-divi-bomen puilt uit van rapporten over de opheffing van het land Nederlandse Antillen en de nieuwe toekomst van de eilanden binnen het koninkrijk.

Deze conferentie, op Koninkrijksdag 15 december, moet een grote stap zijn naar de Antillen nieuwe stijl. Waarom is deze vernieuwing zo noodzakelijk?

„Iedereen was het er over eens dat het overkoepelende land Nederlandse Antillen belemmerend werkte voor de meeste afzonderlijke eilanden. Curaçao was daarbinnen te machtig voor de andere eilanden, die zich achtergesteld voelden. Nu halen we een hele bestuurslaag weg. Daar zal iedereen van profiteren.”

Het kost Nederland wel meer dan 1,7 miljard euro aan schuldsanering.

„Nederland heeft historisch gezien verplichtingen tegenover de eilanden. Wij zien dat het land ’de Nederlandse Antillen’ niet goed werkt. Dan moet je ingrijpen.

„Tegenover die schuldsanering willen wij dan wel een strak toezicht. Dat heeft niks te maken met hernieuwd koloniaal gedrag, zoals sommige sceptici op Curaçao en Sint Maarten zeggen, maar met onze medeverantwoordelijkheid voor de bevolking. Wij willen garanties dat we over tien jaar niet met dezelfde loden schuldenlast zitten.

„We hebben strak onderhandeld over betere rechtshandhaving op de eilanden. Ook dat was belangrijk voor de bevolking, die gebaat is bij rechtszekerheid. Een goed functionerende rechtsstaat is trouwens van economisch belang. En we eisen afspraken over toekomstig deugdelijk bestuur.”

Critici op de eilanden menen dat Nederland als oud-kolonisator een verborgen agenda hanteert. U zou juist meer invloed op de Antillen nastreven.

„Onzin. Het is een open agenda. Nederland rekt zich maximaal uit bij de schuldsanering, in ruil voor strak toezicht op begrotingsbeleid. Dat heeft niks te maken met verlies aan autonomie op de Antillen. Het gaat over waarborgen voor goed financieel beheer. De keus waaraan geld wordt uitgegeven, onderwijs of wegen, houden de eilandbestuurders straks zelf. We komen met dat financieel beheer van ver. Op de kleine eilanden Bonaire, St. Eustatius en Saba kwam de administratie soms letterlijk uit schoenendozen. Een jaarbegroting was daar een wensenlijstje en opeens was dan het geld op.

„Dat de sceptici op de Antillen ons uitmaken voor neokoloniaal, is inspelen op makkelijke sentimenten. Ik vind het ook niet getuigen van geloof in de eigen kracht van de eilanden. Goedkope kritiek, zoals de Partij voor de Vrijheid die hier levert.”

Wat kan er nog misgaan na de onderhandelingen van deze week?

„We tekenen nu samen voor een soort blauwdruk. Voor de drie kleine eilanden die een soort bijzondere gemeenten overzee worden en voor de onafhankelijkheid binnen het Koninkrijk van Curaçao en Sint Maarten.

„Toch is het voor die laatste twee eilanden nog geen automatische doorloop naar hun nieuwe land. Eerst moet blijken of de gemaakte afspraken werken. De eilanden moeten zich gaan bewijzen. Dat betekent een gezonde begroting en een einde aan de corruptie. Op Sint Maarten zit de top van de politie in de cel. Dat is gewoon de realiteit.

„De schuldsanering betaalt Nederland ook echt niet in een keer vanaf 1 januari. De sanering kan nog altijd worden stopgezet wanneer niet aan de voorwaarden wordt voldaan.”

Is dit een stap naar volledige onafhankelijkheid à la Suriname, een vertrek van de eilanden uit het Koninkrijk?

„Wat mij betreft niet. Ik blijf achter het huidige koninkrijksstatuut staan. Nederland gaat er ook niet over, dat beslissen de eilanden zelf. Curaçao heeft in referenda ook nooit aangegeven uit het koninkrijk te willen stappen. Misschien wil Sint Maarten dat ooit, maar zij hebben het nooit ingebracht bij de huidige onderhandelingen.

„Ik ben niet, zoals Joop den Uyl destijds bij Suriname, principieel voor volledige onafhankelijkheid van de ex-koloniën. Ik denk wel vaak na hoe we het gezamenlijk koninkrijk levend moeten houden. We weten in Nederland relatief weinig van de eilanden, terwijl zij veel meer van ons weten. Dat moet veranderen.”

Op Curaçao moeten maandag belangrijke beslissingen worden genomen over de nieuwe bestuursvormen voor de Antillen. Curaçao en Sint-Maarten worden autonoom, zoals Aruba nu al is. (FOTO ROBIN UTRECHT, ANP )
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden