Concurrentieslag gaande tussen IS en Al-Qaida Jemen

Aanslagplegers Parijs kenden elkaar maar streden voor verschillende organisaties

JANNE CHAUDRON en REDACTIE BUITENLAND

De Franse aanslagplegers Cherif Kouachi en Amedy Coulibaly kenden elkaar al enkele jaren, ze werden geïnspireerd door dezelfde terrorist Djamel Beghal en steunden elkaars plannen. Zelfs de echtgenotes van de aanslagplegers waren bevriend en zouden zo'n vijfhonderd keer telefonisch contact hebben gehad.

Toch is er één belangrijk verschil: de gebroeders Kouachi, die een bloedbad veroorzaakten op de redactie van Charlie Hebdo en Coulibaly, de gijzelnemer van de joodse supermarkt, handelden uit naam van een andere organisatie. Coulibaly, die voor zijn terreurdaad van vrijdag ook op een jogger zou hebben geschoten, deed dat uit naam van Islamitische Staat (IS). In een video die gisteren opdook vertelt hij, gekleed in een wit gewaad, dat hij "trouw zweert aan kalief Ibrahim" (Abu Bakr al-Baghdadi, de voorman van IS).

In tegenstelling tot Coulibaly voerden de Kouachi's hun daad uit namens Al-Qaida in Jemen, voluit Al-Qaida op het Arabisch schiereiland (AQAP).

Waarom de bevriende jihadisten sympathiseerden met verschillende terreurgroepen, is niet bekend. "Duidelijk is wel dat er een concurrentieslag gaande is tussen IS en AQAP", zegt Adam Baron. Hij is als Jemen-analist verbonden aan de denktank European Council on Foreign relations. Die strijd vertaalt zich in het ronselen van Europese jihadisten.

Tot nu toe lijkt IS aan aantrekkingskracht te winnen, maar de Jemenitische tak van Al-Qaida was wel één van de eerste terreurgroepen die actief op zoek ging naar Europese jihadisten. In 2010 lanceerde de club het Engelstalig online tijdschrift Inspire, waarin westerse moslims werden opgeroepen tot het plegen van aanslagen. Ook gaven extremisten regelmatig instructies om bommen te fabriceren. De commentaren van Inspire werden geschreven door de in de VS geboren geestelijke Anwar al-Awlaki, die in 2011 werd gedood door een drone-aanval van de Amerikanen.

Dit was vermoedelijk ook de periode dat de Franse aanslagpleger Saïd Kouachi afreisde naar Jemen om getraind te worden door AQAP. Hij zou betrokken zijn geweest bij het succesvolle offensief van de terreurorganisatie in het zuiden van het land.

In 2013 plaatste Inspire, uitgegeven door AQAP, Charlie Hebdo op een zwarte lijst en in de laatste editie van het online tijdschrift spreken de Jeminitische jihadisten expliciet hun steun uit aan eenlingen die aanslagen willen plegen in het Westen. "Toch is het ronselen van jonge Europeanen nooit echt goed van de grond gekomen", zegt Baron. "Het zijn voornamelijk Saudiërs en Somaliërs die zich hebben aangesloten bij deze tak van Al-Qaida. In Jemen zelf heeft de terreurbeweging meer bereikt dan daarbuiten."

Dit in tegenstelling tot IS. Deze concurrerende organisatie die actief is in Syrië en Irak, heeft veel meer succes onder Europese jihadisten. De precieze connectie tussen aanslagpleger Coulibaly en IS is niet bekend. Maar dat hij sympathiseerde met de beweging is duidelijk. Naast bankbiljetten en automatische wapens, werden gisteren vlaggen van IS in het huis van Coulibaly gevonden. Zijn vriendin Hayat Boumeddiene, die waarschijnlijk bij het complot betrokken is, zou zich momenteel in Syrië bevinden.

Baron: "IS biedt zijn strijders meer dan Al-Qaida. Het focust niet alleen op de jihad, het streeft naar een perfecte islamitische samenleving, een islamitisch utopia." Dat is ook het doel van Al-Qaida, maar pas als alle vijanden verslagen zijn. Dat vergt nogal wat tijd. "Voor radicale moslims die in Europa wonen is IS in dat opzicht veel aantrekkelijker."

Of en hoe Al-Qaida de strijd aanbindt met IS, blijft afwachten. Het is ook nog onduidelijk of AQAP de aanslag op Charlie Hebdo daadwerkelijk opeist. "De hoogste baas van AQAP heeft dat in ieder geval niet met zoveel woorden gedaan", zegt Baron. Toch zijn veel analisten het erover eens dat Al-Qaida na deze aanslag op het internationale toneel weer aan aantrekkingskracht wil winnen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden