Vredesverdrag

Concessies aan gerechtigheid in nieuw vredesakkoord Colombia

President Juan Manuel Santos. Beeld EPA
President Juan Manuel Santos.Beeld EPA

"Ik erken dat dit akkoord beter is." Met deze woorden maakte de Colombiaanse onderhandelaar Humberto de la Calle dit weekeinde een nieuw verdrag met guerrillabeweging Farc bekend, waarmee een einde moet komen aan 52 jaar geweld met honderdduizenden doden.

Een eerdere versie, waaraan vier jaar was gewerkt, werd al eind september door beide partijen ondertekend. Maar amper een week later werd het alweer door een krappe meerderheid van de bevolking in een referendum afgekeurd. De regering moest terug naar de guerrillastrijders voor een versie die ook voor het nee-kamp acceptabel was.

Zes nerveuze weken later is het klaar, veel sneller dan verwacht en ruimschoots voor de deadlines die president Juan Manuel Santos zichzelf had opgelegd. De eerste is 23 november, de laatste dag voor het Kerstreces waarop het Congres nog wetsvoorstellen accepteert. Daarna zou het vredesproces maanden extra vertraging oplopen. De tweede is 10 december, als Santos de Nobelprijs voor de vrede gaat ophalen die hij vorige maand kreeg. Hij wil in Oslo graag het akkoord laten zien waar hij de prijs voor kreeg. En vorige week kwam er een deadline bij: de installatie in januari van Donald Trump als president van de Verenigde Staten. Daarmee komt naar verwachting een einde aan de opbouwende rol die de Amerikanen achter de schermen spelen.

De vraag is of het nieuwe akkoord de bezwaren van het nee-kamp wegneemt. De stedelijke middenklasse vond dat de guerrilla te mild werd gestraft voor haar misdaden. Zij werden opgestookt door de aartsconservatieve ex-president Álvaro Uribe, woordvoerder van een rijke elite van politici en ondernemers die zelf kans lopen op vervolging wegens hun banden met rechtse paramilitairen.

Concessies

De Farc heeft de nodige concessies gedaan - ze konden weinig anders. De groep moet al haar bezittingen opgeven, die ten goede zullen komen van de slachtoffers. Daarnaast komt er minder subsidie voor de transformatie naar een politieke partij. Daar staat tegenover dat rebellenleiders, ondanks eventuele misdaden, nog altijd de politiek in mogen. "Hier konden we geen concessies doen", zei Santos; zicht op politieke deelname is inherent aan ieder vredesproces, waar ook ter wereld. Wel zijn taakstraffen voor commandanten die misdaden hebben begaan concreter geformuleerd, maar ze hoeven nog altijd niet de cel in.

Dat laatste stoorde veel tegenstemmers, maar de vraag is of het Uribe zelf veel kan schelen. Andere concessies zijn voor hem en zijn vrienden belangrijker, al gaan die eerder richting meer straffeloosheid dan minder. Zo zullen grote landeigenaren, ook in geval van schaamteloze landroof, worden ontzien bij landhervormingen. Een speciaal tribunaal voor oorlogsmisdaden blijft overeind maar de macht is ingeperkt. Ondernemers zonder 'zeer zware misdaden' kunnen een beroep doen op de reguliere justitie. Het tribunaal mag nog maar maximaal tien jaar actief zijn en na de eerste twee jaar geen nieuwe onderzoeken meer openen. Ook is er geen plaats meer voor buitenlandse rechters.

In een eerste reactie eiste Uribe dat hij de volledige tekst van het nieuwe akkoord krijgt en garanties dat er ruimte blijft voor aanpassingen, maar dat lijkt enkel voor de bühne. De ex-president loopt al weken de deur plat bij Santos en Santos zelf kan zich geen tweede blamage veroorloven. De kans is groot dat de zaak al is dichtgetimmerd. Ook aan een referendum waagt Santos zich niet meer; een stemming in het parlement zal volstaan. Als de oppositie instemt is het akkoord gered, en kan Colombia beginnen met het echte werk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden