Review

Concertgebouworkest mag Alexejev dankbaar zijn

Aan de vooravond van zijn 39ste verjaardag dook kroonprins Willem-Alexander woensdagavond ineens onaangekondigd op in het Amsterdamse Concertgebouw. Hij was vergezeld van prinses Máxima, sinds vorig jaar beschermvrouwe van het Koninklijk Concertgebouworkest. In die functie is Máxima opvolgster van prins Claus en wie weet vond de prinses het wel een goed idee om haar man voor zijn verjaardag op een avondje Russische muziek te trakteren.

Als dat zo is, dan zocht ze een prima avond voor hem uit. De oorspronkelijk aangekondigde dirigent Neeme Jürvi moest dan wel wegens ziekte verstek laten gaan, maar met de Rus Nikolaj Alexejev had het orkest een uitstekende vervanger aangetrokken. Alexejev, momenteel vaste gastdirigent van het Gelders Orkest en van het Bolsjoi Theater in Moskou, maakte er zijn debuut bij het Concertgebouworkest mee en toonde zich uiterst professioneel door het hele programma van Jürvi ongewijzigd over te nemen. Russische kost, dat wel, maar zelfs voor een Russische dirigent niet echt doorsnee-repertoire: een Concertwals van Glazoenov, het Vioolconcert van Mjaskovski en Sjostakovitsj' Zesde symfonie.

Het concert was het vijfde in de serie 'Sjostakovitsj +' waarmee het Concertgebouworkest de 100ste geboortedag van Sjostakovitsj luister bijzet. Mooi samengesteld, dit programma. De ongecompliceerde wals van Glazoenov refereerde aan de populaire stukken die Sjostakovitsj veel later in die heerlijke driekwartsmaat zou schrijven. Verder was Glazoenov op het conservatorium van Sint-Petersburg de leraar van Nikolaj Mjaskovski en diens Vioolconcert ontstond in exact dezelfde tijd als Sjostakovitsj' Zesde symfonie. Mooie linken dus en dat Alexejev in Sint-Petersburg nauwe contacten had met Concertgebouworkest-chef Mariss Jansons en zijn dirigerende vader Arvid, maakte het cirkeltje nog verder rond.

Alexejev lijkt me geen prater. Meer een doener en daarin lijkt hij wel wat op wijlen Jevgenji Svetlanov. Zijn slag is uiterst precies, keurig volgens het boekje, maar vergis je niet: hoewel het er niet zo uitziet, is Alexejev veel meer dan een prima tacteerder alleen. De lagen die hij in het eerste deel van Sjostakovitsj' Zesde symfonie aanboorde, gaven blijk van een diep inzicht in deze complexe materie. De dirigent zette dat begin gedurfd en breed op, liet de vorm niet boven de inhoud prevaleren, maar maakte die wel inzichtelijk. De verschillende soli, van basklarinet tot piccolo, werden heel mooi gespeeld en uitgelicht. Vooral Vincent Cortvrint leefde zich heerlijk uit op zijn piccolo, het instrument dat zo belangrijk is voor Sjostakovitsj' klankwereld.

Ook in de volgende delen was een en ander prima uitgewerkt, maar daar miste je wel het laatste flintertje sarcastische gekte die in deze partituur zit. Daar waar Sjostakovitsj gulzig uit het grimmig-geestige piccolo-xylofoon-vaatje tapt, liet Alexejev de pullen niet volstromen. Bang voor te veel banaliteiten?

Wel begeleidde hij superviolist Vadim Repin voorbeeldig in het aantrekkelijke, maar weinig gespeelde Vioolconcert van Mjaskovski. Repin is een soort ambassadeur voor dit concert en nam het vier jaar geleden spectaculair voor cd op onder leiding van Valeri Gergjev. Repin dwong in het Concertgebouw een prachtige concentratie af in het lange eerste deel en aan het slot liet hij met aanstekelijk gemak de idiote noten over de maatstrepen struikelen.

De 'vreemde' concertmeester van deze avond was een van de negen anonieme kandidaten die het Concertgebouworkest deze maanden uitprobeert om de plek van Alexander Kerr op te vullen. Knap dat het op deze avond vol buitenmuzikale gegevens - het bezoek van het prinselijk paar, een invallende dirigent en een proefspelende concertmeester - toch uiteindelijk vooral over de muziek zelf ging. Daar mag het orkest Alexejev best dankbaar voor zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden