Computerprogramma laat ook bakker duurzamer bakken

Door ingrediënten van een pizza te vervangen, verandert ook de CO2-uitstoot van dit voedingsproduct. (Trouw)Beeld AFP

Voeding en het klimaatprobleem gaan hand in hand. Een online-computerprogramma maakt het ook voor kleine voedingsbedrijven haalbaar hun CO2-uitstoot aan te pakken.

Het Britse Tesco en Franse Casino doen het. Ahold-dochters Ica en Albert Heijn zijn er inmiddels ook mee begonnen. En binnenkort kunnen ook de kleinere bedrijven in de levensmiddelensector, van banketbakker tot pizzafabrikant, ermee aan de slag: het verminderen van de CO2-uitstoot van hun producten. Want, zegt Gijs Kuneman, directeur van adviesbureau CLM uit Culemborg, „dat hoeft helemaal niet veel geld te kosten”.

Bij de productie van levensmiddelen komt veel broeikasgas (CO2) vrij. Bijvoorbeeld bij groente, zuivel en vlees, maar ook bij verwerking en transport daarvan. Zo is dertig procent van het broeikasgasprobleem een direct gevolg van wat er op ons bord ligt. Hoeveel ieder product hieraan bijdraagt, kunnen specialisten precies uitrekenen. Maar dat kost al snel zo’n 10.000 euro per product, zegt Kuneman. „Dat is jammer, want kleine bedrijven willen misschien ook wel duurzamer produceren.”

Daarom ontwikkelde CLM samen met de Brits/Franse collega-onderneming BlueHorse het internetprogramma Carbonostics. „Wij hadden de data, zij het computermodel. De data – afkomstig uit wetenschappelijke publicaties maar ook uit eigen onderzoek – betaan uit 800 emissiecijfers voor 550 ingrediënten, zoals meel, vlees, kaas. Verder zijn 350 verpakkingsmaterialen, verwerkings- en vervoersmethoden berekend. Daarmee kun je dus elk willekeurig artikel, van pizza tot appeltaart, doorrekenen.”

Voordat je met Carbonostics aan de slag kunt, moet je eerst allerlei basisgegevens invullen, blijkt achter de computer. Bijvoorbeeld welke ingrediënten worden gebruikt, wat de kostprijs is, maar ook informatie over voedingswaarde, verpakking en transport. Het programma berekent vervolgens de CO2-belasting van de totale keten, dus vanaf de boer tot in de winkel. En dat voor 600 euro per product.

„Door de receptuur van je product aan te passen, kan je de CO2-hoeveelheid beïnvloeden”, legt Kuneman uit aan de hand van een voorbeeld. Hij tikt ’gehaktballen in tomatensaus’ op. „Zo zou je kunnen overstappen op ander vlees of een andere leverancier die beter produceert. Dat heeft direct gevolg voor de totale emissie.” En inderdaad: het staafdiagram op het computerscherm ziet er direct vriendelijker uit.

Het programma geeft ook andere informatie. Hoe ontwikkelt de kostprijs zich? Hoe verandert de voedingswaarde? Kuneman: „Het enige wat we niet in beeld hebben kunnen brengen is de vraag: smaakt het product nog wel?”

Maar hoe betrouwbaar is Carbonostics? De voedingswereld staat erom bekend dat het grondstoffen overal vandaan haalt. Het maakt bijvoorbeeld voor de CO2-belasting uit of de ham op de pizza uit Spanje komt of uit Nederland. Maar behalve de transportafstand maakt het model geen onderscheid tussen Spaanse of Hollandse ham. „We kunnen ook onmogelijk iedere keer de gegevens aanpassen. Daarom werken we met gemiddelden”, zegt Kuneman.

Maar geeft dat dan wel genoeg informatie? Genoeg voor een bedrijf dat de eerste stappen zet op de weg van duurzaamheid, vindt Kuneman. „Je moet het zien als een autoroutekaart. Als je naar Zuid-Spanje wilt, heb je genoeg aan een simpele ANWB-kaart om links- of rechtsom Parijs te passeren. Pas de laatste honderd kilometer heb je een gedetailleerde kaart nodig. Maar dat je Parijs goed passeert, is wel noodzakelijk om in Spanje aan te komen.”

Harde claims kunnen producenten dus niet aan het programma ontlenen. Voor het labelen van voedingsproducten, op basis waarvan consumenten hun koopgedrag kunnen aanpassen, is het dus ongeschikt, zegt ook Kuneman. Maar uit onderzoek blijkt slechts vijf tot tien procent van de mensen daartoe bereid. „Effectiever is het daarom als bedrijven samen zeggen: we gaan zelf aan de slag met die CO2-reductie.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden