Computer helpt bij diagnose van zeldzame ziektes

gezondheidszorg | Duitse artsen krijgen hulp van dokter Watson, een computer die zeldzame ziektes opspoort.

Nu nog bespreekt een team van twintig specialisten wekelijks de patiënten die met hun zeldzame ziektes de kliniek in het Duitse Marburg bezoeken. Binnenkort vragen ze het dokter Watson, maakt de kliniek vandaag bekend. Watson is een IBM-computer die al deze ziektes en de bijbehorende symptomen kent. En een diagnose kan stellen.

Een diagnose voorstelt, verbetert professor Jürgen Schäfer, hoofd van de kliniek, het centrum voor onherkende en zeldzame ziektes. "De computer gaat de arts assisteren, niet vervangen", zei hij op een persconferentie van IBM in Zürich. Dokter Watson zal de vertrouwensband tussen arts en patiënt niet schaden, voegde hij er aan toe.

Het probleem van zeldzame ziektes is niet dat ze onbekend zijn, benadrukt Schäfer. Het zijn er domweg te veel, inmiddels zo'n 7000. En ook al mag een ziekte pas zeldzaam heten als ze minder dan één op de 2000 mensen treft, dan telt een land als Duitsland nog altijd meer dan vier miljoen van zulke patiënten. Schäfer: "Veelal patiënten met een lange medische geschiedenis. Als ze bij ons binnenkomen, zeulen ze vaak een dossier van een paar kilo mee. Testuitslagen, recepten, medische rapporten."

Het is de spreekwoordelijke naald in de hooiberg. Niet alleen omdat de meeste artsen lang niet alle ziektes kennen - een klassiek tekstboek beschrijft er 750. "Je moet zo'n boek ook achterstevoren kunnen lezen", zegt Tobias Müller, lid van Schäfers team. "Bij elke ziekte staan de symptomen, maar je moet weten bij welke ziekte bepaalde symptomen horen." Bovendien verdubbelt de medische kennis elke twee, drie maanden. Elke halve minuut komt er een publicatie bij. Dat houdt geen mens bij.

Dokter Watson wel. De computer is aangesloten op nagenoeg alle medische databanken. Van de PubMed (waarin alle medische publicaties zijn gebundeld) tot het archief van de Amerikaanse Centers for Disease Control en zelfs Wikipedia.

De computer zit nog in een testfase. Zijn oordeelvermogen is getoetst op vijfhonderd bekende gevallen en bij een tiental nieuwe patiënten. De artsen lieten zich op de persconferentie niet uit over de score, hebben er ook nog niet over gepubliceerd, maar kennelijk was die score voldoende om dokter Watson vanaf 2017 in de spreekkamer toe te laten.

Dat maakt het lastig een oordeel te vellen, zegt Bert Kappen, hoogleraar neurale netwerken en machine intelligentie van de Radboud Universiteit in Nijmegen. "Er zijn meer computersystemen die hun meerwaarde leveren in de medische praktijk."

Het stellen van een diagnose voor een individuele patiënt is volgens hem een stuk lastiger dan het zoeken naar medische kennis. "Kern van het probleem is dat die kennis niet goed in getallen te vatten is. Het is de vraag of deze groep uit Marburg hierin een doorbraak heeft bereikt."

Dokter watson in de spreekkamer

Dokter Watson werd bekend als deelnemer aan de Amerikaanse tv-quiz 'Jeopardy!'. De supercomputer speurde razendsnel het internet af op zoek naar antwoorden, terwijl zijn algoritme voorkwam dat hij verdronk in de vloed aan feiten. Datzelfde algoritme helpt Watson zeldzame ziektes op te sporen. De computer wil eerst alles weten van de patiënt - het invullen van de vragenlijst kost één of twee dagen. Dat maakt het mogelijk onverwachte verbanden te zien; soms is de parasiet van een huisdier de boosdoener of zit de clou in een afwijking van een test. Dan komt Watson met een aantal diagnoses. De arts velt het uiteindelijke oordeel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden