Computer, blijf van mijn werk af!

Het is 11 april 1980. De Franse computercentra van Philips en Honeywell-Bull worden opgeschrikt door felle aanslagen. Waarom? Omdat het gebruik van computers zal leiden tot massale werkloosheid. Althans, dat vrezen de daders van het Comité ter eliminatie van de computersamenleving.

Sander Becker

Echt nieuw is hun angst niet. Al sinds 1939 hebben onheilsprofeten hun stem laten horen. In dat jaar bouwde Howard Aiken de eerste computer, de MARK 1, met financiële steun van het bedrijf International Business Machines (IBM).

Sindsdien is het 'wonder van techniek' beetje bij beetje geperfectioneerd. En al die tijd zijn er zwartkijkers geweest die beweerden dat de computer 'ons mensen' op den duur overbodig zou maken.

In de jaren zeventig lijkt hun doemscenario realistischer dan ooit. Er komt dan een nieuwe generatie computers op de markt, die vele malen krachtiger en bruikbaarder is dan alle vorige elektronische probeersels bij elkaar. Vanaf dat moment kan het automatiseringsdrama echt beginnen: het menselijk geluk zal zo goed als verdwijnen en werknemers zullen bij bosjes de laan uitvliegen.

Er wordt een heuse revolutie voorspeld: tussen 1980 en 2000 zal de samenleving even sterk veranderen als in de 150 jaar daarvoor. Volgens de Amerikaanse schrijver Alvin Toffler zal de snelheid van de omwenteling zo hoog zijn, dat velen - vooral ouderen - last krijgen van een 'toekomst-shock'.

Vrijwel alle banen zullen in handen komen van onze elektronische concurrenten: robots en chips.

In De Computersamenleving (1980) fantaseert auteur Cees Hamelink er lustig op los: ,,De vliegerij krijgt een heel ander aanzien, want in 2000 zal de Boeing 747 van de KLM zonder bekwame piloten, maar nu met uiterst bekwame computers van New York naar Amsterdam vliegen. De tuinman verliest zijn werkzaamheden omdat het natuurlijk veel goedkoper is om de tuin te laten doen door een (...) robot die precies weet wanneer gezaaid of gewied moet worden.''

Zelfs de kapper en de secretaresse hebben volgens Hamelink hun langste tijd gehad.

In brede kring wordt gevreesd dat er nauwelijks 'mensenwerk' overblijft en dat het schamele restant verdeeld moet worden over grote groepen gegadigden.

Als gevolg hiervan zullen hele volksstammen de rest van hun leven doelloos op de bank moeten doorbrengen.

De opmars van de computer is echter niet te stuiten. Het blijkt een verrekt handig ding dat veel 'dom werk' uit handen neemt, maar dat mensen geenszins buiten spel zet.

Sterker nog: als er momenteel één sector is met een chronisch gebrek aan personeel, is het wel de informatie-technologie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden