Compost, zwart goud van de toekomst

Foto © ANP

Op het eerste fotootje zien we nog een woestijn, maar anderhalf jaar later is dezelfde plek in Egypte opeens weelderig begroeid. Het lijkt wel een wonder, te zien op de weblog van Soil & More. De transformatie is tot stand gekomen door ouderwetse, natuurlijke compost - meststof uit plantaardig afval.

Aart van den Bos, mede-oprichter en eigenaar van Soil & More, wil de positieve effecten van compost wel 'van de daken schreeuwen'. Zijn bedrijf produceert compost in verscheidene ontwikkelingslanden die te kampen hebben met onvruchtbaar geworden landbouwgrond.

Van den Bos is net terug uit Ethiopië, waar volgend jaar een grote compostfabriek moet gaan draaien. "We lossen twee grote problemen op: dat van het organisch afval en dat van de vruchtbaarheid van de bodem", zegt Van den Bos. "Bovendien pakken we de CO2-uitstoot aan, want kunstmest stoot kooldioxide uit, zowel bij de productie als bij de toepassing."

Het lijkt bijna te mooi om waar te zijn, is er dan echt geen schaduwzijde? "Ik kan geen nadelen bedenken", verzucht Van den Bos. "Het is ook niet bepaald hogere wiskunde, we zijn het alleen verleerd de afgelopen zestig, zeventig jaar."

Het vervangen van kunstmest door natuurlijke compost is volgens Soil & More dé sleutel tot het wereldwijde herstel van landbouwgrond. Over de verslechtering daarvan kwam de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de VN, begin deze week met een dramatisch getoonzet rapport. Ongeveer een kwart van alle grond op aarde is van zeer slechte kwaliteit of bezig dat te worden - ongeschikt voor landbouw. Met een verwachte wereldbevolking van negen miljard in 2050 dreigt de voedselvoorziening spaak te lopen als we die bodem niet herstellen.

Kunstmest heeft de boeren in ontwikkelingslanden veel goeds gebracht, maar nu wordt de rekening gepresenteerd in de vorm van een kapotte aardbodem waar niets meer mee te beginnen valt.

Het is niet eenvoudig om de lokale bevolking in ontwikkelingslanden te overtuigen van de voordelen van compost, legt Volkert Engelsman uit, directeur van Eosta, Europees marktleider in de handel in biologisch geteeld fruit en Nederlandse kasgroente. Engelsman staat dit jaar op de 90ste plek in Trouws Duurzame 100.

"Nu zijn de boeren in ontwikkelingslanden afhankelijk van de eerstewereldfiguren van de kunstmestindustrie", zegt Engelsman. "Je moet ze ervan overtuigen dat compost hun in de eerste plaats economische macht geeft. Dat duurzaamheidsverhaal komt later wel. Compost maakt de bodem weer vruchtbaar. Bovendien houdt die bodem water langer vast en is hij weerbaarder tegen ziektes."

Compost is inderdaad geweldig, bevestigt Godert van Lynden, maar niet onder alle omstandigheden. Van Lynden is als onderzoeker op het gebied van duurzaam landbeheer verbonden aan de stichting ISRIC in Wageningen, die gegevens verzamelt over bodemkwaliteit. "Op sommige plekken werkt compost fantastisch, in andere gebieden niet. Denk aan droge gebieden waar weinig vegetatie of ander materiaal is, of waar dat voor andere doelen wordt gebruikt. Kunstmest is soms gewoon nodig. In Afrika en grote delen van Azië zullen ze niet zonder kunnen. Bovendien kan kunstmest zelfs de aanmaak van compost bevorderen."

Ook Van Lynden heeft de fotootjes gezien van de wonderbaarlijke transformatie in Egypte, en hij heeft plaatst daar zijn kanttekeningen bij. "Ik zal niet zeggen dat ik het niet geloof, maar ik zou het graag met eigen ogen willen zien. Er is in ieder geval heel veel water voor nodig."

Uitgeput
Het is dramatisch gesteld met de kwaliteit van de (landbouw)grond in de wereld, meldde de voedsel- en landbouworganisatie van de VN (FAO) begin deze week. Tussen 1961 en 2009 is de hoeveelheid landbouwgrond wereldwijd met 12 procent gestegen, terwijl de productie die daar vanaf kwam met liefst 150 procent toenam. Die grote efficiëntiewinst heeft een keerzijde, en is bovendien al heel lang aan het afvlakken. Kortom: we hebben de aardbodem uitgeput, terwijl we in 2050 juist veel meer voedsel moeten produceren om negen miljard monden te voeden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden