Complot

Sinds het moment dat Donald Trump zich opwierp als kandidaat voor het Witte Huis, dringt een titel in mijn boekenkast zich meer en meer aan me op. 'The plot against America' van Philip Roth. En deze week heb ik dat boek maar weer eens opengeslagen om te lezen hoe de Amerikanen in 1940 kozen voor een fascistoïde president, de volksheld Charles Lindbergh.

Wat me naar deze roman - een zeer overtuigende if-history - deed grijpen, was een klein berichtje uit Portland, Oregon. Daar had de eigenaar van de Night Light Lounge een schilderij van de wand gehaald dat Adolf Hitler voorstelde, voorzien van een hoed met Trumps verkiezingsslogan 'Make America Great Again'. Klanten vonden de afbeelding ongezellig, tot verdriet van de maker, de Joodse kunstenaar Matthew Abelman, die zei veel 'ideologische parallellen' te zien tussen het fascisme van de jaren dertig en het populisme van nu.

Geef hem eens ongelijk.

Het begint al met het motto 'America first', dat Trump heeft gelanceerd als 'hét thema van mijn regering', waarmee hij teruggrijpt op de naam van de beweging die zich in het begin van de jaren veertig keerde tegen inmenging van de Verenigde Staten in de oorlog tegen nazi-Duitsland. Volgens Trump zelf heeft dit geen enkele betekenis, maar er zijn goede redenen de geschiedenis serieuzer te nemen dan hij doet.

Voorman van 'America First' was Charles Lindbergh, de man die als eerste de Atlantische Oceaan was overgevlogen, en dankzij zijn roem honderdduizenden Amerikanen achter zich kreeg. "We hebben alleen vrede en veiligheid zolang we samen optrekken om ons meest waardevolle bezit te bewaren, de erfenis van ons Europese bloed", zei Lindbergh in 1939.

In 1941 deed hij er nog een schepje bovenop. Sprekend tot een menigte in Des Moines keerde hij zich tegen de Britten en tegen 'het Joodse ras', dat een verderfelijke invloed zou hebben op 'onze filmindustrie, pers en regering'.

In de roman van Roth - gepubliceerd in 2004 - komt Lindbergh dus daadwerkelijk aan de macht, met alle gevolgen van dien voor 'het Joodse ras', dat langzaam maar zeker uit de samenleving wordt verdreven. Voor de lezer is dat allemaal heel plausibel, niet alleen dankzij Roths formidabele schrijftalent, ook omdat een geleidelijke besmetting door fascistisch denken helemaal niet zo on-Amerikaans is als wij zouden willen. On-Europees is het trouwens nog minder, dat heeft de geschiedenis afdoende bewezen.

Na zijn antisemitische uitbarsting in 1941 raakte Lindbergh in diskrediet, en toen Japan kort daarop Pearl Harbor aanviel was het helemaal gedaan met de populariteit van 'America First'. Maar wat moet Trump doen of zeggen om in diskrediet te raken? Steeds denk je dat hij ditmaal te ver gaat, maar voor zijn aanhangers bestaan er geen grenzen. Ze steunen hem niet ondanks, maar vanwege zijn extremisme. Ze zijn hun eigen complot tegen Amerika.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden