Compassie bij de supermarkt

Zelfstandig en kritisch leren denken, hoe doe je dat? Trouw onderzoekt het op scholen in het hele land. Vandaag: 5 VWO op het Rotterdamse Wolfert Tweetalig.

Een kalm enthousiasme, dat is wat Fransiscus Kusters, docent filosofie aan het Wolfert Tweetalig in Rotterdam, uitstraalt. "Filosofie is voor mij een vorm van handelen", zegt hij. De les van VWO 5 gaat dan ook over compassie gekoppeld aan het Handvest voor Compassie, een wereldwijde oproep tot het bevorderen van mededogen, geïnitieerd door auteur en ex-non Karen Armstrong, dat aan burgemeester Aboutaleb zal worden aangeboden.

"Jullie zijn al gewend aan vormen van meditatie", leidt Kusters een youtubevideo met een meditatieoefening in compassie in. De klas sluit de ogen, mediteert kort en geroutineerd en begint dan de les. De vraagstelling: Wat is compassie en hoe kunnen we ons erin oefenen? Om het lijden van anderen geven en helpen het te verhelpen, zoiets moet compassie zijn, volgens een voorlopige definitie. Het begrip wordt gezamenlijk uitgediept. De klas zit in een kring.

"Je kunt mensen pas helpen als je hetzelfde hebt meegemaakt als zij", zegt Leslie. "Wij weten bijvoorbeeld niet hoe het voor Syrische vluchtelingen is."

"Maar we kunnen wel begrijpen dát het zwaar voor ze is", zegt Isabel. Shivano knikt: "Het gaat om inlevingsvermogen." Niek: "Als je alleen al je best doet om te vragen: 'Wat is er?', dan ben je al aan het helpen."

"Je kunt mensen misschien wel helpen, maar zolang je niet hetzelfde hebt meegemaakt als zij, kun je niets vérhelpen", zegt Leslie.

"Als je relevante ervaring mist", vult Rens hem aan, "kun je je wel inleven, maar zal je de ander nooit helemaal begrijpen."

"Een meisje op school van wie de ouders gingen scheiden kwam met mij praten, omdat ze weet dat ik dat ook heb meegemaakt", vertelt Max.

"Kun je ook iemand helpen zonder hem volledig te begrijpen?", vraagt Kusters. "Een beetje wel, natuurlijk, maar je houdt een overbruggingsprobleem", zegt Leslie.

"Maar dan zijn psychologen nutteloos!", roept Pepijein verontwaardigd. "Die hebben toch ook niet alles meegemaakt?" "Naja, het is gewoon fijn om te praten", reageert Max kalmpjes.

"In bepaalde zin hebben psychologen wel van alles meegemaakt, omdat ze al zoveel verschillende mensen hebben behandeld", zegt Ada bedachtzaam.

"Een psycholoog helpt je jezelf helpen, je eigen lijden genezen", zegt Vincent. Pepijein kijkt sceptisch.

Nu naar de praktijk. "Van filosofie naar verandering", noemt Kusters dat: hoe kan er meer compassie bewerkstelligd worden?

"Je kunt met kleine dingen een verschil maken", oppert Isabel, "bijvoorbeeld dat stoplichten voor fietsers vaker op groen gaan als het regent."

"Er bestaat een taboe om met vreemden over zware dingen te praten", zegt Max. "We moeten vaker een gesprek bij de supermarkt voeren."

"Een samenleving die om het individu draait en waarin iedereen steeds met zijn telefoon bezig is, bekommert zich niet werkelijk om de ander. Er moet nog heel wat gebeuren", verzucht Niek.

"Compassie is een mindset die we langzaam, met z'n allen creëren", zegt Sophie vol vertrouwen. "Dat we het er nu over hebben helpt al."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden