Commissie levert keiharde kritiek op Tilburg en de NS in chroom-6-affaire

Archieffoto uit 2014: Een trein in de werkplaats van Nedtrain. Beeld ANP

De gemeente Tilburg en NS NedTrain hebben zo’n achthonderd mensen willens en wetens blootgesteld aan het kankerverwekkende chroom-6. Die werknemers dienen een financiële vergoeding te krijgen, zo oordeelt een commissie, aangesteld door Tilburg zelf.

De gemeente Tilburg, NS-dochter NedTrain en het Spoorwegmuseum zijn verantwoordelijk voor gezondheidsschade die mensen hebben opgelopen bij restauratie van oude treinen. Vooral Tilburg en de NS krijgen de wind van voren: ze zijn tekortgeschoten in bescherming van ongeveer achthonderd mensen die tussen 2004 en 2012 op een NS-locatie oude treinstellen hebben opgeschuurd.

Dat is de conclusie van een onafhankelijke commissie die in opdracht van de gemeente Tilburg onderzoek deed naar de blootstelling aan chroom-6. Commissievoorzitter Peter van der Velden vindt dat het ‘flink is misgegaan’ met de werkomstandigheden en veiligheid van deelnemers aan het re-integratieproject tROM. Zij knapten in opdracht van de gemeente Tilburg met behoud van uitkering museumtreinen op.

‘Door het stof’, het rapport van het RIVM-onderzoek naar blootstelling aan chroom-6 in Tilburg. Beeld ANP

De commissie draagt de betrokken partijen op om de deelnemers financieel te compenseren. De gemeente moet hierbij het voortouw nemen. Mensen zijn in meer of mindere mate blootgesteld aan chroom-6 en zijn daardoor mogelijk ziek geworden of ze worden dat in de toekomst nog. Omdat niet meer te achterhalen is wie precies waarvan ziek is geworden, en hoe hevig de blootstelling is geweest, wil de commissie dat iedereen die bij deelnam aan het re-integratietraject een tegemoetkoming krijgt. “Geef een vergoeding die recht doet aan het leed”, zegt Van der Velden.

Excuses

Burgemeester Theo Weterings van Tilburg reageert geschrokken op de uitkomsten van het onderzoek en biedt deelnemers van tROM zijn excuses aan. “Ik probeer te bevatten wat ik gehoord heb, de gekozen bewoordingen liegen er niet om”, zegt hij. “Dat wij onze zorgplicht hebben verzaakt is een harde constatering, er is mensen veel leed en verdriet aangedaan.” De gemeente brengt volgende week woensdag naar buiten wat voor vervolgstappen ze neemt.

Het giftige chroom-6 zat in oude verflagen van de treinen die onder meer geschuurd en schoongemaakt werden. Chroom-6 kan onder meer longkanker, neus(bijholte)kanker en maagkanker veroorzaken. Ook zijn soms hevige allergische reacties toe te schrijven aan contact met chroom-6, zegt Jan-Paul Zock, projectleider bij het RIVM en betrokken bij het onderzoek.

Eerder moest Defensie door het stof omdat werknemers decennia lang met chroom-6 in aanraking kwamen bij het onderhoud van legermaterieel. Defensie beloofde een compensatie van maximaal 40.000 euro per jaar.

Niet mals

Het lijkt erop dat de NS in deze chroom-6 affaire de meeste blaam treffen. Hoewel commissievoorzitter Van der Velden dat niet wil erkennen - hij benadrukt juist dat de gemeente Tilburg de zorgplicht had voor de achthonderd deelnemers van tROM - is de kritiek die de commissie op de NS levert niet mals. De NS wisten dat er chroom-6 in de verf op de treinen zat en ze wisten van de risico’s die werken met deze stof met zich meebrengen. Toch deelden de NS deze informatie niet met de gemeente en de begeleiders van de werkzaamheden. Dat neemt de commissie het spoorwegbedrijf zeer kwalijk.

Bestuurslid Susi Zijderveld van de NS stelt dat de uitkomsten van het onderzoek de vervoerder aangrijpen. “Er zijn zaken niet goed gegaan”, zegt ze. Het bedrijf wil volgende week tegelijk met de gemeente met een voorstel komen voor de deelnemers aan het werkproject. Nicole Kuppens van het Spoorwegmuseum sloot zich aan bij de woorden van Zijderveld.

‘Een onderzoek, excuses? In mijn ogen is het bullshit’

Fons Tannenbaum (41), werkte 2,5 jaar voor tROM
“Tussen 2004 en 2007 heb ik treinen geschuurd, gelast en met veel spullen gesleept. Dat gebeurde altijd zonder beschermende kleding en voelde verplicht: anders zou ik gekort worden in mijn uitkering. Een onderzoek, excuses? In mijn ogen is het bullshit. Ik ben hartpatiënt, heb afgebrokkelde kiezen en heb door ademnood slapeloze nachten. Ik kan nog maar zestien uur per week werken. Mijn droom is kapot: een huis, mooie auto onder mijn kont, dat gaat nooit meer lukken. In april word ik vader van een dochter. Kan ik haar zien opgroeien? Ik weet het niet. Mijn grootste angst is dat ik volgend jaar al doodga. Wat heb ik dan aan excuses?”

‘Ik beland in een enge film waar ik uit wil stappen’

Henriëtte Klomp (65), werkte twee jaar voor tROM
“Iedere bijeenkomt over chroom-6 is weer hetzelfde: ik beland in een enge film waar ik uit wil stappen. Tussen 2004 en 2006 werkte ik in de keuken bij NedTrain, maar ik kwam ook veel in de werkplaats om de mannen te helpen of schoon te maken. Mondkapjes waren er niet, in de zomer liep ik er in mijn t-shirtje rond. Nu heb ik mijn longen kapot, net als veel anderen, en moet ik ’s nachts aan de zuurstof. Ik ben blij dat de gemeente het zo oppakt en excuses maakt. Alleen de mensen die er van wisten en écht verantwoordelijk zijn, die zijn hier niet.”

‘De mondkapjes waren al gebruikt’

Remco op ’t Hoog (34), werkte enkele maanden voor tROM
“Ik heb in 2010 meegewerkt aan de restauratie van de Vrijheidstrein, heb geschuurd en opnieuw geverfd. Niet alleen chroom-6 is erg, de loodhoudende verf en oplosmiddelen die we gebruikten ook. In 2010 waren er wel mondkapjes, maar die waren al gebruikt en zaten vol met stof. Nu is mijn gebit afgebrokkeld en heb ik last van mijn kiezen. Volgens het RIVM is er geen bewijs dat chroom-6 leidt tot afbrokkelende tanden, maar toch hebben veel van de deelnemers van tROM er last van. Ik vind daarom dat er onvoldoende onderzoek is gedaan naar de schadelijkheid van het werk dat wij hebben gedaan en eis aanvullend onderzoek.”

Lees ook:

Chroom-6-verf zal nog even gebruikt blijven worden

Alternatieven voor een verf met daarin de kankerverwekkende stof chroom-6 zijn niet zomaar toepasbaar, zegt hoogleraar corrosietechnologie Arjan Mol. Volgens hem moet nog veel kennis worden opgedaan.

Defensie diep door het stof na fouten bij werken met chroom-6

Staatssecretaris Barbara Visser biedt excuses aan voor de onveilige omstandigheden waarin decennia is gewerkt met het kankerverwekkende chroom-6. “Het spijt mij. Ik kan het niet terugdraaien.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden