Commissie en kamer aan zet

door George Marlet

Voor marechaussee en OM is de MIVD-zaak afgedaan: geen strafbare feiten. Een onafhankelijke onderzoekscommissie gaat nu na of die conclusie terecht is.

Pas vrijdagavond laat kon het OM meer vertellen over de kwestie die de politieke en militaire top al een dag lang hoofd- en buikpijn had bezorgd. Het OM was eerder tot de conclusie gekomen dat Nederlandse MIVD-officieren bij het verhoren van Iraakse gevangenen in november 2003 geen strafbare feiten hebben begaan. Voor een strafrechtelijk onderzoek bestond geen aanleiding, besloot het OM in Arnhem, dat is belast met militaire zaken, na eigen onderzoek. De marechaussee had de zaak als eerste onderzocht en was tot dezelfde conclusie gekomen.

Langzaam maar zeker vallen de puzzelstukken op hun plaats. Of er sprake is geweest van een ’doofpot’, zal de Kamer moeten beoordelen na het onderzoek door de onafhankelijke commissie. Dit oordeel strekt zich ook uit tot marechaussee en OM. Zij hebben immers al onderzoek gedaan naar mogelijk wangedrag van Nederlandse militairen bij het ondervragen van Iraakse gevangenen. Hun conclusie was: geen strafbare feiten, dossier gesloten.

Door de commotie over het ’martelen’ van gevangenen is twijfel ontstaan of de officieren van de Militaire inlichtingen- en veiligheidsdienst wel terecht vrijuit zijn gegaan. Defensie heeft die twijfel zelf gevoed door vrijdagmorgen – naar aanleiding van een artikel in de Volkskrant– direct publiekelijk te erkennen dat officieren zich ’niet aan de instructie voor het verhoren van gevangenen’ hadden gehouden. Onduidelijk is of de MIVD-officieren sowieso geen gevangenen mochten ondervragen of dat alleen de toegepaste methoden (skibrillen, hard geluid, met water gooien) niet door de beugel kunnen.

Het onderzoek heeft bij Defensie wel een vervolg gekregen. De directeur juridische zaken van het ministerie van defensie stelde eind november 2003 een protocol op voor het verhoren van gevangenen. Dat gebeurde op advies van het OM.

Het OM heeft geen gelukkige hand in militaire kwesties. In de zaak-Eric O. is het OM door Kamerleden verketterd omdat de sergeant-majoor der mariniers direct als schuldige werd aangewezen aan de dood van een Irakees. Toen leek het OM vooral zijn eigen weg te gaan, zonder zich veel gelegen te laten liggen aan de belangen van de verdachte en Defensie. In de MIVD-zaak zou het tegenovergestelde verwijt kunnen klinken, als de onderzoekscommissie concludeert dat het OM wel een strafrechtelijk onderzoek had moeten instellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden