Commercie vertroebelt gemoedelijkheid op filmfestival Toronto

TORONTO - Met 300 films, waaronder een groot aantal premières, is het Toronto International Filmfestival op zijn twintigste verjaardag uitgegroeid tot het belangrijkste filmevenement buiten Europa. 'Among one of the top of the four festivals' noemen ze het zelf, en dat betekent de vierde plaats op de mondiale ranglijst, na Cannes, Venetië en Berlijn.

MARK DUURSMA

De slag om Washington is in het uiterst competitieve festivalcircuit in ieder geval gewonnen door de Canadezen. Hun vehikel voor Denzel Washington, een van Hollywoods topacteurs van dit moment, heeft aanzienlijk meer allure dan de Europese tegenhanger. Het festival van Venetië opende twee weken geleden met de duikbootthriller 'Crimson tide', die her en der reeds in de bioscoop te zien was. Het festival van Toronto sluit vanavond met de wereldpremière van de Raymond Chandler-achtige Film Noir 'Devil in a blue dress', eveneens met Washington in de hoofdrol. Tegelijk gaat in een andere zaal een veelbelovende film in première: het vrolijke vierluik 'Four rooms', geregisseerd door Quentin Tarantino, Allison Anders, Robert Rodriques en Alexandere Rockwell. In deze samengestelde hotelklucht beleeft bellboy Tim Roth een rampzalige oudejaarsavond, met gasten als Madonna als heks en Antonio Banderas als gangster. Vermoedelijk vanwege de sterk aanwezige sponsors koos festivaldirecteur Piers Handling voor de Hollywood-produktie als slotfilm, terwijl het puikje van onafhankelijk Amerikaans filmmaken z'n feestje in de schaduw viert.

Donderdagavond was Tarantino in chic wit colbert aanwezig bij de première van 'Fallen Angels', de vijfde film van Hongkong-regisseur Wong Kar-wai. Als geen ander is Tarantino bekend met het vernieuwende filmspektakel uit Hongkong en als geen ander ondermijnt hij, door het werk van Wong naar het westen te halen, zijn eigen superstatus. Naar aanleiding van Wongs vorige film 'Chungking Express', vanaf begin oktober in Nederland te zien, schreef de Village Voice reeds: 'Quentin Tarantino? Fuhgedaboudit! That was last year, man. This is 1995 and it's Wong Kar-wai!'

Het overwegend jeugdige, Chinese publiek - Toronto beschikt over twee omvangrijke Chinatowns - ontving 'Fallen Angels' met veel enthousiasme. De film is bij vlagen hilarisch, vooral vanwege de zeer fysieke aanwezigheid van acteur Takeshi Kaneshiro. Alles wat Wong te zeggen heeft zit in de vorm, en die is dan ook uitgesproken en experimenteel. Elke denkbare camera- en montagetruc, van versnelling en vertraging tot rare hoeken en lenzen, wordt ingezet. Met narratieve fictie heeft dit virtuoze gefreak niets meer te maken, eerder met jet- en clipcultuur. Als de weg van Wong inderdaad de nieuwe weg zal zijn, mogen zowel makers als kijkers beginnen met omscholing.

Heel anders reageerde het publiek bij de eerste openbare vertoning van 'Procedure 769', een Nederlandse docummentaire van Jaap van Hoewijk over de getuigen van de executie van Bobert Harris in 1992. Ademloos luisterde men naar de verhalen over die voor alle betrokkenen ingrijpende gebeurtenis. De doodstraf is zelden door de ogen van de getuigen bekeken. Met chronologisch opgebouwde suspense werkt de film naar de executie toe, die nauwelijks anders dan afschuw kan wekken. 'Procedure 769' is vanaf volgende maand in Nederland te zien.

De Nederlandse documentaire is een van de betere deelnemers aan het als geheel teleurstellende programma 'First Cinema', met 30 debuutfilms die in aanmerking komen voor de prijs van de internationale filmkritiek. Andere serieuze kandidaten zijn wat dit jurylid betreft 'Angel Baby' van Michael Rymer en 'Desolation Angels' van Tim McCann. Toevallig maken ze samen met 'Fallen Angels' een 'Triple Angel', minder toevallig duiden de drie titels allemaal op een pessimistische levensvisie. De Australische 'angel Baby' is het kindje van een schizofreen koppel en heeft weinig kans op een zonnige toekomst. Desolation Angels' ontleedt jaloezie en geweld in een Newyorks vriendengroepje naar aanleiding van een vermeende verkrachting.

Toronto kent geen officiële competitie, zoals de drie Europese festivals, en mede daardoor heeft het festival dezelfde gemoedelijk sfeer als het festival van Rotterdam. Het programma is ingedeeld naar regio: naast permanente secties voor Azië en Latijns-Amerika staan dit jaar Afrika en Hongarije centraal. De schaal is te behappen: de bioscopen liggen verscholen tussen de wolkenkrabbers, maar de regisseurs zijn na afloop van de voorstelling aanspreekbaar.

Directeur Handling liet dit jaar weten nog niets te voelen voor een 'markt' zoals die in Cannes en Berlijn bestaat, een schaduwprogramma waar producenten hun films te koop aanbieden. Hij wil niet dat de aandacht wordt afgeleid van zijn officiële selectie. Een nobel streven, maar de druk neemt elk jaar toe. Ook in Venetië werd dit jaar oogluikend toegestaan dat er films om puur commerciële redenen buiten het reguliere programma om werden vertoond. Niet de festivaldirecteuren, maar types als Bob en Harvey Weinstein van de allesvretersfirma Miramax hebben binnenkort de laatste stem in de programmering. Nu al loopt Harvey 'Scissorhands' - vanwege zijn montage-ingrepen - rond alsof het festival van hem is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden