Commandeur Van Manen blijkt tijdloos geniaal

Dans

Hans van Manen Festival, programma 1 & 2 in Muziektheater, Amsterdam. www.hansvanmanenfestival.nl

Op de aftrap van het Hans van Manen Festival werd de dansmeester extra feestelijk in het zonnetje gezet toen hem na afloop van het aanvangsgala door burgemeester Job Cohen een koninklijke onderscheiding werd omgehangen. Het had de aanwezige koningin Beatrix, door prinses Máxima hooggehakt geflankeerd in fleurige jurk, behaagd de choreograaf te bevorderen tot Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Een onderscheiding die traditiegetrouw aan de meest vooraanstaande Nederlandse kunstenaars wordt toegekend. Karel Appel, Corneille, Gerard Reve en Harry Mulisch gingen Van Manen voor.

„Wanneer er sprake is van puur individuele genialiteit, die voor de samenleving waardevol is gebleken”, motiveerde Cohen het eerbetoon. Na het zien van zes de Van Manen-evergreens die het publiek in het eerste programma van de in totaal vijf van dit festival kon genieten, kun je ook niets anders concluderen.

Naast Het Nationale Ballet (HNB) en het Nederlands Dans Theater (NDT), traden het Ballet van het Marijinski Theater (voorheen Kirov) en het San Francisco Ballet aan. Een blijk van de internationale waardering voor Van Manens balletten, die door een immer groeiend aantal gezelschappen op het repertoire worden genomen.

Hoe tijdloos zijn werk is, blijkt uit ’Metaforen’, een ballet voor twaalf dansers dat in 1965 bij NDT in première ging. Spiegeling, symmetrie en een geraffineerd lijnenspel zijn hier de sleutelwoorden. Ogenschijnlijk simpel, maar gestoeld op een ijzersterke techniek, sijpelt hierin ook al Van Manens fascinatie voor menselijke verhoudingen door. Een voor die tijd vernieuwend mannenduet, geïnspireerd op een klassieke pas de deux tussen man en vrouw, krijgt in de uitvoering bij HNB een uitstekende maar tegelijk wat mechanische vertolking.

Ook bij de uitvoering van ’Trois Gnossiennes’ (1981) door Uliana Lopatkina en Ivan Kozlov van het Kirov en ’Grosse Fuge’ (1971) door San Francisco Ballet, had men iets te veel oog gehad voor de technische buitenkant. Dan wordt bij ’Simple Things’ door vier jonge dansers van NDT II zonneklaar dat Van Manens less is more gaat vlammen door wat ónder een perfecte technische uitvoering ligt: een ongrijpbare sensuele lichtheid en de wereld van emoties die in één enkele onderlinge blik verscholen ligt.

Maar HNB ging later die week in Programma 2 wervelend in de revanche met ’Solo’ uit 1997, een fantastisch stukje typecasting met de goudhaantjes Cédric Ygnace, Sefton Clarke en Felipe Diaz. In drie door elkaar gesneden solo’s dagen de danshelden elkaar in een klassieke battle uit tot explosieve bravourestukjes – nóg meer sprongen, nóg meer draaien – we duizelden ervan. Ook een feest was ’Adagio Hammerklavier’ (1973) voor drie paren van hetzelfde gezelschap. Het is in de opvoeringgeschiedenis van dit misschien wel meest geliefde Van Manen-ballet altijd moeilijk geweest de oercast van onder anderen Alexandra Radius, Han Ebbelaar en Henny Jurriëns te overtreffen. Met name Tamás Nagy en Natalia Hoffman raakten Beethovens in beweging gevatte muzikale kern uitstekend. En daar werd Van Manens genialiteit weer eens te meer mee onderstreept.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden