Colombiaans advies voor Mark Rutte: Geloof niet alle mooie verhalen

Een delegatie van de EU bezoekt een gesponsord trainings- en reïntegratiecentrum in Caqueta. Beeld EPA

Premier Mark Rutte gaat komende week met een handelsdelegatie naar Colombia. Hoe goed is de timing? Het geweld neemt toe, activisten worden vermoord en tienduizenden mensen slaan op de vlucht.

“Ze komen op een uitstekend moment,” zegt Alfredo Rangel. “De Colombiaanse economie gaat goed, de omgeving voor investeerders is prima en de vooruitzichten voor de toekomst zijn stabiel.” Rangel, voormalig senator van Democratisch Centrum, de partij van de conservatieve Colombiaanse president Ivan Duque, overdrijft niet. De afgelopen drie maanden groeide de Colombiaanse economie met 2,7 procent en de nieuwe president is het bedrijfsleven gunstig gezind.

Niet voor niets is er dus enorme belangstelling bij Nederlandse ondernemers voor een handelsmissie naar Colombia. Zondag reist een delegatie met de ministers Carola Schouten van landbouw en Bruno Bruins voor medische zorg en sport voor vijf dagen naar het land. Premier Rutte, die zondag een brexit-top in Brussel heeft, sluit dinsdag aan; meer dan honderd bedrijven gaan mee.

Drugs

Colombia profiteert niet alleen van economische groei maar ook van een positief imago. Twee jaar geleden was de wereld getuige van een historisch vredesakkoord tussen de Colombiaanse regering en de guerrillabeweging Farc, dat een einde maakte aan een halve eeuw geweld. Duizenden strijders leverden hun wapens in, guerrillacommandanten werden politici en een vredestribunaal werd opgetuigd om de ergste misdaden te berechten. “Afgezien van de drugshandel en de daarmee samenhangende drugsproductie en witwaspraktijken is het land in termen van veiligheid op weg naar normalisatie”, zegt Rangel.

Maar niet alle Colombianen herkennen zich in dit officiële verhaal. Volgens activist Hector Marino gaat het juist erbarmelijk slecht met de veiligheid. “Het probleem is niet het akkoord maar de uitvoering ervan", zegt Marino. Als leider van de Afro-Colombiaanse gemeenschap in het departement Cauca ziet hij vooral dat het geweld opnieuw oplaait. “Sommige sectoren in de politiek en de economie zijn totaal niet geïnteresseerd in de vredesakkoorden en werken de uitvoering ervan tegen. De drugsmaffia en andere illegale groepen groeien, het geweld in de dorpen neemt weer toe”, vertelt hij telefonisch vanuit de hoofdstad Bogotá. “En de regering doet niets.”

Alweer 1500 Farc-strijders

Sinds de ondertekening is het vredesakkoord stukje bij beetje onttakeld. Eerst door het Congres, en sinds augustus door de nieuwe regering die de steun heeft van Colombianen die vinden dat de guerrilla te gemakkelijk is weggekomen met hun misdaden. De beloofde fondsen voor reïntegratie van rebellen komen nauwelijks vrij, net als die voor ontwikkeling van het platteland. Paramilitaire bendes en guerrillabeweging ELN sprongen in het vacuüm dat de Farc achterliet. Daarnaast neemt een toenemend aantal ‘dissidente’ ex-Farcstrijders de wapens weer op, volgens het Colombiaanse leger al 1500.

Wat ook niet helpt is dat de nieuwe regering van Duque sociale organisaties criminaliseert, zegt Marino. “De minister van defensie zegt dat sociale organisaties zijn geïnfiltreerd door de guerrilla. Zo’n opmerking kan in Colombia je dood betekenen, het maakt iedere activist tot militair doelwit.” Vorige week sloeg de politie hard in op vreedzame studentenprotesten in de hoofdstad, maar buiten de stad gaat het er nog heftiger aan toe. “Dit jaar zijn al veertig activisten vermoord.”

Ook misdaden aankaarten

Cijfers bevestigen Marino’s verhaal. Sinds het ondertekenen van het vredesakkoord zijn ruim driehonderd boerenleiders en activisten om het leven gebracht. Het aantal ontheemden neemt weer toe. Alleen in de eerste helft van dit jaar al vluchtten volgens de VN 20.000 mensen hun dorpen uit. Nooit eerder werd er zoveel drugs geteeld. Intimidatie van activisten, linkse politici en advocaten is aan de orde van de dag.

“Mijn auto werd onlangs dagen achter elkaar gevolgd. Dan gaan ze met een motor van het type dat wordt gebruikt om mensen te vermoorden naast je auto stilstaan”, zegt Daniel Prado. De advocaat staat slachtoffers bij van een paramilitaire groep en was vorige week in Nederland. “Toen ik pas mijn huis verliet zwaaide een onbekende man vanuit een geparkeerde auto naar me. Ze laten je constant voelen dat je wordt gevolgd.”

Een politieke agenda had, naast de commerciële dan ook niet misstaan, vindt Prado. Toch ziet hij de Nederlandse premier graag komen. “Laat hij er bij onze president op aandringen dat er onderzoek komt naar de misdaden. En ook dat hij de rechten respecteert van mensen zoals ik, die slachtoffers bijstaan en die constant worden gevolgd.” Ook boerenleider Hector Marino vindt dat de handelsdelegatie moet komen, zolang de leden zich maar niet laten misleiden door de verhalen dat alles zo goed zou gaan: “Zo’n buitenlandse delegatie biedt kansen voor Colombia. Maar laten ze zich goed informeren, en laat ze de problemen ook aankaarten.”

Lees ook: De Farc-rebellen zijn ontwapend, maar hoe moet het nu verder in Colombia?

De Colombiaanse guerrillabeweging Farc leverde vorig jaar zijn wapens in en strijdt sindsdien verder als politieke partij. Maar het democratische pad zit vol kuilen.

Farc gaat op Nederlandse cursus democratie

Hoe maak je van gewapende rebellen nette politici? Dat is de uitdaging van Colombiaanse ‘democratiescholen’, opgezet door Nederlanders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden