College voor de Rechten van de Mens: kabinet discrimineert arbeidsbeperkten

Eerder protesteerden mensen met een beperking tegen bezuinigingen op sociale werkplaatsen.

Kabinetsplannen zijn strijdig met het recht op gelijke behandeling, stelt het College voor de Rechten van de Mens.

Het College voor de Rechten van de Mens kan zich niet vinden in het plan van staatssecretaris Tamara van Ark van sociale zaken dat ertoe leidt dat mensen met een beperking minder dan het minimumloon betaald kunnen krijgen. De toezichthouder vindt de voorgenomen verandering botsen met het recht op gelijke behandeling.

Welke knelpunten ziet het College voor de Rechten van de Mens?

Het College vindt het problematisch dat er minder tot geen mogelijkheid meer is tot pensioenopbouw, geen mogelijkheid een cao-loon te verdienen en dat er geen toegang is tot werknemersverzekeringen (WW). Op die punten is sprake van een achteruitgang, die in strijd is met het VN-verdrag voor rechten van mensen met een handicap, tenzij de staat daar goede redenen voor heeft. Dat lijkt nu niet het geval, zegt het College. Er is geen gebrek aan geld, het kabinet wil het geld alleen anders besteden.

"Loondispensatie is op meerdere fronten nadelig. Dat deze verslechtering hen treft, omdat ze een beperking hebben, is niet in overeenstemming met het recht op gelijke behandeling. Werk is een manier om volwaardig mee te doen in de samenleving. Als zij minder dan het minimumloon betaald krijgen, zal dat leiden tot gevoelens van minderwaardigheid en het idee niet voor vol te worden aangezien. Terwijl juist de werkplek een plaats moet zijn waar gelijkwaardigheid de norm is", aldus het College in een toelichting.

Voor wie is loondispensatie in de nieuwe situatie voordelig?

Loondispensatie is voor werkgevers makkelijker. Ze hoeven slechts een percentage van het loon te betalen, de rest moet de werknemer regelen. Dat scheelt werkgevers administratie. Het kabinet hoopt dat werkgevers meer arbeidsbeperkten een kans geven als het eenvoudiger is. Bovendien verwacht de overheid met deze regeling structureel 500 miljoen te besparen.

Na invoering van loondispensatie mag de werkgever een werknemer met een beperking minder dan het wettelijke minimumloon betalen. Het UWV onderzoekt voor hoeveel procent een arbeidsbeperkte productief is, dat is de loonwaarde. De werknemer ontvangt voor dat percentage salaris van zijn baas. Daarbovenop krijgt hij of zij een aanvullende uitkering van de overheid, tot maximaal het wettelijke minimumloon. De werknemer moet dat zelf regelen.

Welke groep wordt hier het hardst door geraakt?

Iedereen met een beperking die in de Participatiewet terechtkomt, zal nooit meer een inkomen boven het minimumloon ontvangen. Ook nu geldt dat voor veel werknemers, maar voor nieuwe gevallen is een hoger inkomen uitgesloten.

Een hoger salaris dan het minimumloon is alleen nog weggelegd voor arbeidsbeperkten die dat op eigen kracht kunnen verdienen. Mensen met autisme die in de ICT werken bijvoorbeeld. Ook hun inkomen zal er overigens flink op achteruitgaan. Nu worden de inkomsten voor deze autistische werknemers aangevuld tot cao-loon. Straks wordt er hooguit aangevuld tot het minimumloon.

Zo kan het dat een autistische medewerker met 50 procent loonwaarde met loonkostensubsidie nu in de ICT twee keer het minimumloon verdient. De helft daarvan wordt door de werkgever betaald, de andere helft is loonkostensubsidie. Die subsidie krijgen mensen in de nieuwe situatie niet meer en zij zullen straks dus gewoon het minimumloon verdienen.

Hoe werkt het nu? En hoe straks?

Loonkostensubsidie

Nu betaalt de werkgever werknemers met een beperking het minimumloon of een hoger loon conform de cao. De werkgever krijgt van de gemeente het verschil tussen loonwaarde (de waarde van de arbeid die een werknemer kan uitvoeren) en het betaalde salaris.

Loondispensatie

De toekomstige loondispensatie is goedkoper voor de overheid, want die komt nooit boven het minimumloon uit. En er wordt minder tot geen aanvullend pensioen of WW-rechten opgebouwd. Mensen met een werkende partner of met eigen vermogen krijgen geen aanvulling op hun salaris. Voor mensen met een beperking die onder de huidige regels werken, betekent dat een flinke achteruitgang. De regeling bespaart de schatkist vele miljoenen.

Lees ook: 'Minder geld krijgen voor hetzelfde werk, dat motiveert niet'

Tom Hamoen (31) heeft een milde vorm van autisme. Hij werkt als ondersteunend  ambtenaar bij Rijkswaterstaat in Delft. 'Als ik straks  minder betaald krijg, motiveert dat niet'. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden