Weblog

Collaboratie als taboe

Afrikaanse weerstand (\N)

Een unieke tentoonstelling laat het aandeel zien van de Derde Wereld in de Tweede Wereldoorlog. Ze toont ook de wijdverbreide collaboratie met Hitler. Dat leidde onmiddellijk tot protesten.

"De Derde Wereld leverde in de Tweede Wereldoorlog meer soldaten dan Europa en had meer oorlogsslachtoffers te betreuren dan Duitsland, Italië en Japan (de landen van de As) bij elkaar." Zo luidt de eerste zin op het eerste paneel van de tentoonstelling in Berlijn die is gewijd aan een vergeten hoofdstuk uit de oorlogsgeschiedenis.

Vooral de koloniale machten Engeland en Frankrijk ronselden in hun rijk ruimhartig soldaten voor hun legers. Aan Franse zijde vochten één miljoen Afrikanen, aan Britse zijde 2,5 miljoen Indiërs. En lang niet allemaal vrijwillig. Bovendien werden de koloniale troepen minder goed verzorgd en kregen de soldaten minder soldij dan hun blanke collega's.

De Derde Wereld was niet alleen goed voor soldaten, ze leverde ook voedsel en grondstoffen. Het uranium voor de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki kwam uit Congo. Ook was de Derde Wereld vaak slachtveld in de Tweede Wereldoorlog. Zowel op Zuid-Amerikaans als op Afrikaans en Aziatisch grondgebied leverden de geallieerde legers strijd met de machten van de As.

Tien jaar lang is de Keulse journalist Karl Rössel al bezig om dit onbekende hoofdstuk uit de Tweede Wereldoorlog publiek te maken. Op 1 september, precies zeventig jaar nadat Hitler zijn eerste slag leverde, opende Rössel in Berlijn een tentoonstelling die laat zien op welke uiteenlopende manieren de Derde Wereld bij de rampzaligste oorlog uit de geschiedenis betrokken was.

Tot die uiteenlopende manieren behoorde ook de collaboratie. De tentoonstelling toont hoe overal in de Derde Wereld handlangers van het fascisme zich aandienden. In Argentinië bewerkstelligde Juan Perón een immigratiestop voor Joden en bood hij oorlogsmisdadigers een toevluchtsoord. De Palestijnse leider Hadj Amin-el-Husseini pacteerde met Hitlers SS. De Indische legeraanvoerder Subhas Chandra Bose vocht met de As tegen de Engelsen. En de Indonesische nationalist Soekarno koos de zijde van de Japanners.

Dat onderdeel van Rössels tentoonstelling wekte de woede van Philippa Ebéné, die de Werkplaats der Culturen in het Berlijnse, zeer multiculturele stadsdeel Neukölln leidt. "De blanke meerderheidssamenleving mag na zeventig jaar eerst wel eens fatsoenlijk dankjewel zeggen," vond de halve Kameroense en ontzegde de panelen met informatie over de collaboratie de toegang tot haar Werkplaats.

Rössel sprak van 'censuur', Ebéné van 'racisme'. Een onverkwikkelijke ruzie. Uiteindelijk week Rössel uit naar een tentoonstellingshal in het niet minder multiculturele stadsdeel Wedding. Daar is de tentoonstelling nog de hele maand september te zien. Daarna reist ze door heel Duitsland, onder andere naar Keulen, Aken, Osnabrück en Essen, steden die niet ver van de Nederlandse grens liggen (meer informatie op www.3www2.de).

Ga gerust kijken, want naast de 'foute' Soekarno is ook de 'goede' Anton de Kom op de tentoonstelling te zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden