Coen Verbraak krijgt ook rechters aan de praat

Het is zo'n beroepsgroep die niet makkelijk het achterste van zijn tong laat zien. Ook niet als de rechters de toga hebben afgelegd. Kennen ze weleens twijfel over een vonnis? Hebben rechters vooroordelen tegen sommige verdachten? Pikante gespreksonderwerpen voor de vrouwen en mannen van de zittende magistratuur, die voor het leven zijn benoemd om knopen door te hakken over schuld of onschuld.

Presentator Coen Verbraak kreeg ze op hun praatstoel, de twaalf rechters die meededen aan aflevering 2015 van zijn zomerserie 'Kijken in de Ziel'. Net zoals het hem eerder lukte om met psychiaters, politici, topondernemers of artsen te spreken over de specifieke dilemma¿s en de ethiek van hun vak.

Natuurlijk vervallen rechters in de komende afleveringen van 'De Ziel' soms iets te gretig in anekdotes over oude zaken, waarover ze vrijuit kunnen spreken. Veilige verhalen uit de oude doos, over grappige verdachten, vreemde burenruzies of tranentrekkende gebeurtenissen in de rechtszaal. Best leuk om van de dames en heren magistraten te horen, maar daar zijn Coen en wij kijkers niet voor gekomen.

Boeiend wordt 'Kijken in de Ziel' ook nu weer wanneer de persoonlijke beweegredenen en afwegingen van de vakman- of vrouw aan bod komen. De meeste rechters die worden geïnterviewd blijken bereid toe te geven dat ze wel degelijk vooroordelen kunnen koesteren tegen bepaalde verdachten die ze voor het hekje krijgen. Maar, leggen ze daarbij uit: Dat is niet erg, als je je maar bewust bent van zulke vooroordelen.

Intuïtie en menselijke vooringenomenheid bestaan, maar het zijn valkuilen waar je niet in wil vallen, zeggen ze. "Je moet tijdens een zaak loskomen van je eerste inzicht", verduidelijkt een van hen.

Neem een verdachte die ongeïnteresseerd en kauwgom kauwend in zijn stoel hangt tijdens de zitting. Krijgt die de rechter automatisch meer tegen zich? "Ik moet dan beseffen dat die houding cultureel bepaald kan zijn", sust een Amsterdamse strafrechter. Het hoeft in zijn ogen niet altijd op desinteresse of dedain van de verdachte te duiden.

Of neem een jonge verdachte die weigert zijn petje af te zetten. Geen respect voor de rechtbank. De ene rechter eist dat de pet toch af gaat, een ander maakt het weinig uit. Want een rechter die op hoge toon respect eist, komt misschien moeilijker in gesprek met zo'n jongen. Over dat voorbeeld van de respectloze petdragende verdachte is kantonrechter Frank Visser heel eerlijk. (Ja, ja, de Rijdende Rechter doet ook mee). Visser zegt: "Als ie z'n petje op wil houden, maakt mij dat niet uit. Maar het helpt hem zeker niet". Dus bij Visser kunnen ze zich beter netjes gedragen.

Omgekeerde vooroordelen zijn er ook. Zoals bij de rechter die vertelt hoe hij eens op zijn intuïtie heilig geloofde in de onschuld van twee sterk ontkennende overvallers, keurig nette jongens. Toch besloot hij 's avonds het politiedossier nog eens opnieuw door te lezen, op de koele feiten. Op basis daarvan draaide zijn aanvankelijke conclusie over die aardige knapen om: toch schuldig.

Kijken in de Ziel met de rechters duurt zes afleveringen en gaat ook over onderwerpen als de strafmaat, de huidige wetgeving en de toegenomen pogingen van politici zich met de onafhankelijke rechtspraak te bemoeien.

In het zaaltje waar deze week de voorvertoning plaatsvond van de eerste twee afleveringen, smaakte het direct naar meer. De neiging om liefst alle afleveringen achter elkaar te bekijken is een groot compliment voor Coen Verbraak.

'Kijken in de Ziel'. Vanaf maandag 20 juli t/m 24 augustus (NTR). NP0 2, 21.10 uur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden