'COCOONEN' AAN DE KERSTDIS

De Gedekte Tafel tot en met 24 december, in Brutto Gusto, Nieuwe Binnenweg 162b Rotterdam.

YVONNE VAN EEKELEN

De tendens die de afgelopen jaren ook in musea en galeries te zien was is duidelijk: alleen maar nuttig hoeft eettafelkunst niet te zijn. Helemaal in de lijn van in de jaren tachtig overgewaaide Amerikaanse cocoontrend gaat het om de sfeer aan tafel. Om het feest voor het oog.

De negen kunstenaars die op de tentoonstelling De Gedekte Tafel exposeren, maakten op verzoek van eigenaar Geer Pouls een keuze uit hun werk die past bij en op een romantische kerstdis. Naast een tamelijk traditioneel kerststalensemble van kunstenares Agnes Roothaan, dat bij zo'n gelegenheid niet mag ontbreken, staat er op de uitgestalde tafels vooral onderhoudend siergoed.

Een van de meest originele inzendingen is ongetwijfeld het loden brood, een 'knip', van kunstenaar Herman Helle. In een kist gevoerd met glanzend rood satijn ligt het brood in sneetjes met bladgoud op de korst. Het brood is aan een stuk en in losse sneetjes verkrijgbaar. Als het licht van de kaarsen op tafel langs de bladgouden rand strijkt, verandert het blok lood opeens in een lichtgevend, ogenschijnlijk hapklaar ontbijtje waar je je kiezen op stuk kan bijten. De kunstenaar heeft bedacht dat met de aanschaf van een sneetje a raison van 75 gulden of beter nog van een heel brood (2000 gulden) meteen een goed doel wordt gediend, zoals dat de tafelgenoten bij Kerstmis betaamt. Herman Helle wil zelf ook graag brood op de plank hebben en aangezien de subsidiepotjes steeds minder gevuld raken, kan een broodje kunst uitkomst bieden. Dus zorgt hij ervoor dat de tafelgenoten, naar goed Amerikaans gebruik, straks tevreden kunnen ontbijten in de gedachte dat zij een medemens armoe en ellende hebben bespaard.

Kunstenaar Jos van der Meulen associeert Kerstmis met een knapperend haardvuur. Hij heeft een grappige oplossing gevonden voor kerstvierders die het zonder een open haard moeten doen. Hij levert een doosje met kleine houten staafjes, een vuurmannetje van gebakken klei en een oudhollandse dakpan. Het vuurmannetje zorgt in de donkere dagen, staande op de dakpan, voor enkele minuten warmte als het staafje tussen zijn armen wordt aangestoken.

Veel meer op de eettafeltraditie geent zijn de prachtige bokalen van kunstenaar Bernard Heesen, die doen denken aan het robuuste Boheemse glaswerk van de zestiende eeuw dat de hoffeesten sierde. De manier waarop de kleuren in en op het glas zijn aangebracht getuigt van groot vakmanschap, dat in deze eeuw van massaproduktie gelukkig niet verloren is gegaan en nu mede dankzij een overgewaaide knussigheidgolf en het verzet tegen het vaak fantasieloze industriele produkt steeds meer ruimte krijgt.

Ook Yvonne Trossel grijpt terug op het verleden met haar handgeblazen fluten, trompet- en orchideevazen en kandelaars met getrokken glasdraden bij wijze van kaarsvet. De kandelaars zien eruit alsof er tijdens het vorige kerstfeestje lang is getafeld, zo overwoekerd zijn ze met het kaarsvet. Het overvloedige glaswerk glinstert in het licht en krijgt daardoor een suikerachtig effect. Zo ongeveer moeten de versieringen op de tafels van de Hertog van Leicester hebben gestaan toen hij in l585 een feestje aangeboden kreeg van de stad Middelburg als dank voor de bevrijding. De Hertog van Leicester kon zijn tafelornamenten, gemaakt naar voorbeelden van beeldhouwers echter gewoon opeten, want ze waren van suiker.

En zo zijn we uiteindelijk toch weer terug bij l'Art de table uit de zestiende en zeventiende eeuw - maar dan anders. 'De Gedekte Tafel' is meer een knipoog naar de traditie. Het sushiplankje van Paul van den Hout met twee grote tepels, de scheefgedraaide tepelvaas van Yvonne Trossel en de ijzeren bijzettafels met als blad een uitvergrote kleurenfoto van een burgerlijk koffie-met-gebak-tafereeltje van Dorian Hiethaar en Ellen van Eldik zijn eerder ironisch. En dat ligt aan het eind van deze eeuw ook wel voor de hand, want de tafelgenoten aan de kerstdis kunnen het toch niet stellen zonder hun seriedoos zilver of hun Blokker massabestek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden