Cockpitdeur houdt gevaar buiten én binnen

Beeld thinkstock

Keren de maatregelen om kapers tegen te houden, die na de aanslagen van 11 september 2001 zijn ingebouwd, zich tegen de beoogde veiligheid? Dat is één van de vragen nadat het Franse Openbaar Ministerie gisteren bekendmaakte dat de co-piloot van Germanwings zijn Airbus A320 dinsdag waarschijnlijk bewust tegen een bergwand vloog.

Op geluidsopnamen uit de cockpit is te horen dat de 27-jarige co-piloot Andreas Lubitz vlak voordat het vliegtuig met 149 andere inzittenden crashte, nog ademde. Hij had de automatische piloot ingesteld op een hoogte van dertig meter. Pogingen van de gezagvoerder, die even naar de wc was gegaan, om de cockpit weer binnen te komen, werden door Lubitz geblokkeerd. De co-piloot reageerde ook niet op smeekbeden van zijn collega. Ook zweeg hij na oproepen van de luchtverkeersleiding. De passagiers hebben vermoedelijk pas laat gemerkt dat er iets verschrikkelijk mis was. Kort voordat het vliegtuig met een snelheid van 700 kilometer te pletter sloeg, was gegil van in de cabine te horen. Het Franse OM vermoedt zelfmoord en geen terroristische aanslag.

Voor noodgevallen, wanneer een piloot onwel wordt, is er een code waarmee personeel toegang tot de cockpit kan krijgen. Maar om te voorkomen dat terroristen iemand met het mes op de keel dwingen de code in te voeren, kan de piloot de deur van binnenuit op slot houden.

Omdat kort na de aanslagen van 9/11 wereldwijd is besloten dat cockpitdeuren kogelvrij moeten zijn, kon de buitengesloten Germanwings-piloot met geen mogelijkheid meer naar binnen. Het lukte hem niet de gepantserde deur te forceren. "Sinds 11 september hebben we geen voorvallen gehad waarbij kapers de cockpit binnendrongen", zegt Joris Melkert, universitair docent luchtvaarttechniek aan de TU Delft. "Die stevige deuren zijn wat dat betreft dus een succes. Maar nu we hebben er een onvoorzien probleem bij."

Maar of er een waterdicht systeem te bedenken is dat terroristen buiten houdt én passagiers beschermt tegen kwaadwillende piloten? Melkert denkt van niet. "Je kunt van alles bedenken, van irisscans tot onbemande vluchten, maar als je vijf minuten nadenkt vind je er altijd wel weer een manier omheen. Een terrorist kan iemand met zijn oog tegen zo'n scan houden, of erger."

Beeld Trouw

De internationale luchtvaartafspraken staan het toe dat er zich tijdelijk maar één piloot achter zo'n gesloten deur bevindt. Maar sommige kleine Amerikaanse maatschappijen, met propellervliegtuigen die geen kogelvrije cockpitdeuren hebben, hanteren bijvoorbeeld als regel dat er dan tijdelijk een steward(ess) aanschuift. Ook dat is bedacht als defensieve maatregel, om het indringers moeilijker te maken.

Twee bemanningsleden
Hier en daar gingen gisteren al stemmen op om dat breder in te voeren. Maar Lufthansa, de moedermaatschappij van Germanwings, zei gisteren eerst de uitkomsten van het onderzoek naar de vliegramp te willen afwachten. Pas dan buigt de maatschappij zich hierover. KLM en Transavia sloten zich hierbij aan. Canada was gisteren het eerste land dat zijn vliegtuigmaatschappijen voortaan verplicht om altijd twee bemanningsleden in de cockpit te hebben.

Maar al zou wereldwijd worden ingevoerd dat er zich nooit één piloot in een gesloten cockpit mag bevinden, dan nog valt zo'n voorval volgens Melkert niet te voorkomen. "Dan komt een frêle stewardess naast zo'n piloot zitten. Als hij kwaad wil, dan slaat hij haar toch gewoon knock-out? Ik vraag me echt af of je hier iets tegen kunt doen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden