Coalitie kan zich geen dissident meer veroorloven

Minimale meerderheid in de Tweede Kamer nu Houwers zelfstandig Kamerlid wordt

Nog druk puzzelend op de lastige verkiezingsuitslag kreeg de coalitie gisteren een nieuwe tegenvaller te verwerken. Nu Johan Houwers heeft besloten als zelfstandig Tweede Kamerlid aan de slag te gaan, krimpt de VVD-fractie met één en telt de coalitie met 76 zetels de kleinst mogelijke meerderheid in de Tweede Kamer.

Pure zetelroof, oordeelden de liberalen meteen. Na het vertrek van de met bonnetjes sjoemelende Mark Verheijen had de Achterhoeker weliswaar de eerste rechten op de vrijgekomen zetel, maar de VVD-fractie wilde hem niet terug. Gedacht werd dat Houwers zijn zetel daarom zou afstaan, zodat bijvoorbeeld ex-staatssecretaris Fred Teeven zijn opwachting zou kunnen maken in de Kamer.

De fractie zag een terugkeer van Houwers niet zitten vanwege mogelijke hypotheekfraude - de reden dat Houwers de fractie in 2013 voortijdig verliet. Onlangs schikte hij voor 4000 euro met justitie, maar daarmee zijn de verdenkingen niet van tafel. "In de VVD-fractie is voor fraudeurs geen plek", zei fractievoorzitter Zijlstra gisteren. Hij heeft Houwers geroyeerd als VVD-lid.

Zelf zag Houwers, makelaar van beroep, de kwestie niet als aanleiding om de politiek vaarwel te zeggen. "In de komende tijd zal ik mijn best doen mijn naam zo snel mogelijk te zuiveren", schreef hij in 2013 in zijn afscheidsbrief aan de Kamervoorzitter. "Rest mij alle collega's te danken voor de prettige samenwerking en wat mij betreft: tot ziens."

Kennelijk is voor Houwers de kous af nu hij heeft geschikt. Dat de zaak hem een strafblad heeft opgeleverd en hij bij de laatste verkiezingen slechts 3709 voorkeurstemmen verwierf - voor een voorkeurszetel waren 15.708 stemmen nodig - lijkt hem niet te deren. Dat de Kamer voor het eerst sinds de jaren zeventig zestien fracties gaat tellen evenmin.

Mogelijk speelt daarbij enige rancune mee. Houwers ontkende vanaf het begin iets verkeerd te hebben gedaan en liet in zijn afscheidsbrief doorschemeren onder druk van de partijtop te zijn opgestapt.

Op Oudjaarsdag twitterde hij een uitspraak van Winston Churchill: "Heb je vijanden? Mooi, dat betekent dat je ergens voor bent opgekomen, op enig moment in je leven." "Echt waar!", voegde Houwers eraan toe.

Overigens lijkt de VVD niet te hoeven vrezen voor ernstig afwijkend stemgedrag. "Ik ben een liberaal in hart en nieren en ik denk het Kamerlidmaatschap op een goede manier in te kunnen vullen", liet Houwers gisteren weten. "Ik zal alle voorstellen met een liberale blik beoordelen." Op de afgelopen verkiezingsdag twitterde hij 'natuurlijk' op de VVD te hebben gestemd; het partijlogo is nog deel van zijn profielfoto.

Toch vormt een nipte meerderheid een risico voor de coalitie. Dat bleek wel tijdens Rutte I. De gedoogconstructie kwam aan het wankelen toen Hero Brinkman uit de PVV-fractie stapte en VVD, CDA en PVV slechts 75 zetels overhielden. Ook nu is het riskant. Staat binnen de VVD en PvdA één dissident op bij een spannende stemming, dan kan een plan al in de prullenmand eindigen.

Komt het zover, dan zijn de coalitiepartijen aangewezen op het stemgedrag van andere partijen. Zo kan het niet alleen zoeken worden naar nieuwe meerderheden in de Eerste Kamer, maar ook in de Tweede Kamer. Het maakt de puzzel er niet gemakkelijker op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden