Coaches ergeren zich groen en geel aan strenge scheidsrechters

MANCHESTER - In het eerste Europees kampioenschap met de beloning van drie punten voor een overwinning, bedoeld om het aanvallend voetbal te stimuleren, zijn de doelpunten duur. Daarentegen worden de gele kaarten bijna voor niks uitgedeeld. De aanvallers hebben kennelijk meer moeite met hun opdracht dan de scheidsrechters.

In de eerste acht groepswedstrijden van Euro 96 werd dertien maal gescoord, een gemiddelde van 1,6 doelpunt per duel. Het voorkomen van een doelpunt lijkt een hogere prioriteit te hebben dan het maken van een goal. De angst voor een tegentreffer zit bij de coaches wellicht toch dieper dan de vreugde voor een gemaakt doelpunt. Daar heeft de drie punten-regeling niets aan veranderd. De geschiedenis leert dat het EK niet het platform is voor een schuttersfestijn. De grootste uitslag dateert van de eerste editie, in 1960, toen Joegoslavië in de halve finales met 5-4 won van gastland Frankrijk. Sinds 1980 werden er 54 wedstrijden in de EK-eindronden afgewerkt; in 37 werd er minder dan driemaal gescoord! De eerste acht duels in Engeland leverden het volgende rijtje op: 1-1, 1-1, 2-0, 1-1, 0-0, 0-1, 2-1, 0-1. Het zou een toto-rijtje kunnen zijn van een willekeurige competitie-ronde in de Italiaanse Serie A.

Nee, dan de gele kaarten, die in het eerste EK onder de strengere instructies voor de scheidsrechters, in de uitverkoop zijn. De acht arbiters die al een wedstrijd hebben gefloten, trokken 49 keer een kaart uit de broekzak, 47 maal een gele en tweemaal een rode. Koploper is voorlopig David Elleray, de Engelse ref die Duitsland-Tsjechië 'opsierde' met tien gele kaarten, waarvan zes voor de Duitsers. Ter vergelijking: vier jaar terug in Zweden werd Duitsland in de drie groepswedstrijden tweemaal het geel bestraft. Overigens vielen tijdens de vijftien wedstrijden van het EK 1992 in totaal 'slechts' vijftig gele kaarten en geen enkele rode.

Berti Vogts reageerde eerder deze week al kwaad op de gulheid van de scheidsrechters. De Duitse bondscoach onderstreepte het fysieke aspect van het voetbal en meende dat (gezonde) agressiviteit niet synoniem stond aan geweld of onsportiviteit. Hij vond het aantal uitgedeelde kaarten (en de daaropvolgende boetes) buiten alle proporties en Vogts kreeg bijval van de meeste van zijn collega's, die vrees hebben voor de onvermijdelijke schorsingen.

Het ziet er echter naar uit dat Vogts en zijn collega's zich ook tijdens de rest van het toernooi groen, maar vooral geel, zullen ergeren aan het strenge optreden van de arbiters. In een brief aan de zestien delegaties heeft Lennart Johansson, de president van de Europese voetbalunie (UEFA), laten weten dat de scheidsrechters hun werk goed hebben gedaan. De Zweed legde de schuld bij de voetballers. “De spelers moeten de sportiviteit niet alleen uitdragen door het fair play-logo op het shirt, maar ook hun gedrag op het veld moet in het teken staan van sportiviteit”, schreef Johansson. En hij benadrukte dat de scheidsrechters ook in de komende wedstrijden hun instructies stringent zullen naleven. Dat belooft wat voor Nederland-Zwitserland, vanavond op Villa Park in Birmingham. De Bulgaar Atanas Ouzounov staat bekend als een streng arbiter. In het UEFA Cup-duel AS Roma-Slavia Praag deelde hij negen gele kaarten uit.

Mario van der Ende, de Nederlandse arbiter op Euro 96, vindt de ophef van de coaches begrijpelijk, maar ook lichtelijk overdreven. Duels op internationaal niveau gaan gepaard met gigantische belangen en derhalve wordt er vaak stevig ingekleund. “Ik heb in de Europa Cup Juventus-Real Madrid, Nottingham Forest-Lyon en Slavia Praag-Bordeau gefloten en bij dat soort wedstrijden zit je al makkelijk op vijf, zes kaarten”, zegt de Hagenaar, die op het EK Denemarken-Portugal floot en 'een mooi gemiddelde' van vijf gele kaarten trok. Een ging naar de Portugees Joao Pinto voor een Schwalbe in het strafschopgebied van de Denen. “Je kunt me een keer in de maling nemen door te struikelen over het hoge gras, maar een tweede keer is te veel.” Van der Ende, die een goed gevoel overhield aan de wedstrijd, weigert over collega's te praten. “Ik heb wel een oordeel, maar het heeft geen zin om die te geven. Dat is een soort erecode.”

Van der Ende ontkent dat de scheidsrechter als een voorgeprogrammeerde robot, volgepropt met instructies, het veld ingaat. In februari kwamen 39 arbiters in Sevilla bijeen en daar werden zij geattendeerd op zaken die extra aandacht verdienden. Zoals de tackle van achteren, de Schwalbe, het verhogen van de effectieve speeltijd (voor een gele kaart 25 seconden bijtellen) en het hangen en sjorren aan shirts. “Op video-beelden zagen we dat een spits vaak niet kan bewegen, omdat de verdediger als een octopus om hem heen hangt. Maar ook aanvallende fouten, zoals het afzetten van de spitsen op de verdedigers, werden getoond. En, wat ik de Wim Kieft-uitvinding noem: tegen een verdediger aanleunen en met de armen naar achteren de verdediger vastpakken. Aan ons is gevraagd daar scherper op te letten. En verder valt het met die instructies eigenlijk best mee.”

De oorzaak van de stortvloed aan gele kaarten in de openingsfase van Euro 96, ligt volgens Van der Ende in het feit dat de scheidsrechters proberen om zo consequent mogelijk te fluiten. En dus moeten gelijke overtredingen met dezelfde maatregelen worden bestraft. “Je geloofwaardigheid is weg als je een handsbal bij 0-0 in de vierde minuut met geel bestraft en bij 4-0 in de 88ste minuut niet”, zegt Van der Ende. “En op je geloofwaardigheid word je beoordeeld.”

De Hagenaar moet nu afwachten of hij nog een wedstrijd krijgt of dat zijn EK voorbij is. “De UEFA kennende zullen ze in eerste instantie afgaan op de beoordeling van mijn wedstrijd. Maar er spelen ook andere zaken een rol. Ik ben bijvoorbeeld afhankelijk van Portugal en Denemarken. Als zij zich plaatsen heb ik minder kans, omdat ik die al heb gehad. En natuurlijk het Nederlands elftal. Als Oranje wordt uitgeschakeld, wordt mijn kans theoretisch groter dat ik nog een wedstrijd krijg. Je mag gerust weten dat ik de wedstrijden van het Nederlands elftal met gemengde gevoelens volg.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden