Coa over kritiek op noodopvang: we doen wat we kunnen

De noodopvang voor drieduizend vluchtelingen in Heumensoord. Beeld ANP
De noodopvang voor drieduizend vluchtelingen in Heumensoord.Beeld ANP

Het is beroerd gesteld met de leefbaarheid in de noodopvang voor drieduizend vluchtelingen in Heumensoord. Die is schadelijk voor de veiligheid en gezondheid van asielzoekers, stellen de Nationale Ombudsman en het College voor de Rechten van de Mens vandaag in twee rapporten.

Onno Havermans

Nogal wiedes, reageert het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (Coa). "Het gaat hier om een noodopvang, met de nadruk nood. De grootschaligheid is geen doel op zich", aldus woordvoerder Jan-Willem Anholts. "Heumensoord is ontstaan toen er drieduizend vluchtelingen per maand Nederland binnenkwamen."

Grootschalige opvang van vluchtelingen zoals in Heumensoord moet in de toekomst voorkomen worden, vinden de ombudsman en het college. De vluchtelingen hebben slaapgebrek door het ontbreken van privacy en het uitzichtloos wachten tot de asielprocedure begint zorgt voor stress. Klachten over discriminatie worden onvoldoende opgepikt.

Tentpaviljoens
Het Coa zoekt naar opvang op kleinere schaal, maar sluit voor de toekomst nieuwe grote tentpaviljoens niet uit.

In Heumensoord staan drie van die paviljoens, elk bevolkt door duizend vluchtelingen, die met z'n achten slapen in afgescheiden kamertjes zonder plafond en met een gordijn als deur. Huilende baby's, pratende mensen, een brandalarm dat afgaat, elk geluid verstoort de nachtrust. Overdag is er verveling door gebrek aan activiteiten. Nu het eigen geld op raakt, nemen diefstallen toe omdat de vluchtelingen geen leefgeld krijgen.

Het schort met name aan goede communicatie en een gedegen klachtenprocedure, zegt collegewoordvoerster Elsa van de Loo. "Bij het Coa heerst een heel ander beeld over de situatie dan onder de asielzoekers zelf." Het college erkent dat de hoge instroom debet is aan de lange wachtrij voor de asielprocedure. "We houden rekening met de omstandigheden, maar we vinden wel dat er verbeteringen nodig zijn om het tot de sluiting op 1 juni leefbaar te houden."

Vertrouwenspersonen nodig
Zo moeten er vertrouwenspersonen worden aangesteld en moet het personeel worden getraind op herkenning van discriminatie, "ook als er geen signalen van het slachtoffer zijn". Opvallend is dat het COC in Nijmegen negen gevallen van discriminatie van homo's, lesbiënnes, biseksuelen of transgenders meldt, terwijl bij het Coa slechts een geval bekend is.

Cijfers zijn lastig, want je moet die gevallen wel aantonen, zegt Anholts. Hij wijst erop dat het Coa al vijf jaar nauw samenwerkt met het landelijke COC. "Discriminatie wordt niet getolereerd, als we het constateren gaan we achter de daders aan. En als we iemand veilig moeten onderbrengen, dan hebben we daar mogelijkheden voor. Maar je moet het wel vast kunnen stellen."

Communicatie is volgens het college en de ombudsman ook nodig omdat vluchtelingen een andere verwachtingen hebben van gezondheidszorg dan hoe die in Nederland is georganiseerd. "Maar de toegang tot gezondheidszorg is gewaarborgd", constateert Anholts. "Die is ook meermalen door de inspectie gecontroleerd."

Anholts stelt vast dat 'de mensenrechten niet in het geding zijn'. "wel zijn er stevige punten van kritiek, die mensen raken. Daar gaan we mee aan de slag. Maar een gedeelte ligt buiten onze macht, zoals het leefgeld." Alleen asielzoekers in een azc, die al in procedure zitten, krijgen leefgeld, bewoners van de noodopvang niet. "In de noodopvang zijn meer faciliteiten niet regulier, zoals onderwijs. Toch zijn Nijmeegse scholen erin geslaagd dat voor Heumensoord te organiseren."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden