CO2 opslaan, het kan echt veilig

Geoloog Elisenda Bakker (1987) promoveerde 22 februari aan de Universiteit Utrecht. Haar onderzoek gaat over opslag voor lange termijn van CO2 in lege olie- en gasvelden in de bodem van de Noordzee. Opslag geeft ons meer tijd om over te schakelen op hernieuwbare energie.

Wat heeft u het meest verrast in uw onderzoek?

"Dat CO2 de gesteenten die veel voorkomen in Nederlandse olie- en gasvelden, zoals zandsteen en schalie (kleisteen), nauwelijks aantast. Ik heb identieke steenmonsters vergeleken uit een reservoir dat deels wel en deels geen CO2 bevatte. Dan ben je erop gespitst verschillen te zien, maar die waren er niet. Zelfs niet na honderdduizenden jaren. Chemische reacties zijn vooral afhankelijk van de aanwezige mineralen en de hoeveelheid water, en verlopen heel langzaam.

Wat weten we nu wat we nog niet wisten?

"Dat breuken in zandsteen- en schalieafzettingen stabiel blijven als ze langdurig blootstaan aan CO2. Aardlagen hebben natuurlijke breuklijnen en als die gaan schuiven, kan gas weglekken. Daarover maken mensen zich zorgen.


"Maar uit mijn onderzoek blijkt dat breuken door CO2 niet sneller gaan bewegen. Daardoor is het risico gering dat het broeikasgas daarlangs uit lege olie- en gasvelden kan ontsnappen. In een laboratorium hebben we de natuurlijke omstandigheden in een gasveld, met hoge druk en temperatuur, nagebootst en het gedrag van wel en niet aan CO2 blootgestelde gesteenten vergeleken. In een computersimulatie hebben we de chemische reacties gemodelleerd die in een miljoen jaar kunnen optreden. Die nieuwe materiaalcomposities hebben we in het lab opnieuw getest en vergeleken."

Wat kunnen we met die kennis?

"Nu we weten wat er onder de grond gebeurt, kunnen we voorkomen dat breuken gaan bewegen bij het injecteren van CO2. Je kunt CO2 met een lage snelheid, ver bij de breuken, inpompen. Door de maximale capaciteit niet volledig te benutten, heb je een extra veiligheidsmarge. Dankzij olie- en gaswinning kennen we de eigenschappen van de lege gasvelden: de gesteenten, locatie van de breuken en capaciteit. Die totale capaciteit onder de Noordzee is zo'n 1200 megaton. Ter vergelijking: op de Nationale Klimaattop is vorig jaar afgesproken de CO2-uitstoot met 17,6 megaton terug te dringen.


"CO2-opslag is een tussenoplossing, tot we zijn overgestapt op duurzame energie. We hebben de injectietechnieken. Pompen en leidingen voor gaswinning kunnen we opnieuw gebruiken voor CO2-transport. Als we klimaatverandering willen beperken, is afwachten geen optie meer."

Wat maakt dit onderzoek zo interessant voor u?

"Ik woon vlakbij Barendrecht, waar in 2010 een proef met CO2-opslag in een leeg gasveld niet doorging na bewonersprotesten. Door mijn onderzoek weet ik nu dat opslag veilig kan, als een reservoir goed is geanalyseerd. Dat probeer ik mensen ook uit te leggen. Soms lukt dat, soms ook niet. Daarom denk ik dat opslag onder de Noordzee de meest haalbare optie is. Ik zoek graag naar oplossingen voor milieuproblemen zoals klimaatverandering, en hoop de aarde leefbaarder te maken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden