'CO2 maakte toch een einde aan de ijstijd'

Beeld ANP

Waardoor warmde de aarde op aan het einde van de laatste ijstijd? Er kwam destijds meer CO2 in de atmosfeer, maar de toename van dit broeikasgas leek niet de motor achter de opwarming, maar eerder het gevolg ervan. De temperatuur was al opgelopen voordat de concentratie CO2 steeg.

Deze onduidelijkheid was koren op de molen van klimaatsceptici. Volgens hen is ook de huidige opwarming niet het gevolg van de CO2-stijging, maar wordt ze voortgedreven door natuurlijke processen zoals een veranderlijke zon.

Amerikaanse klimaatwetenschappers strijken deze plooi nu glad. In het vakblad Nature presenteren ze een uitgebreide reconstructie van de toenmalige klimaatverandering. Daaruit blijkt dat het CO2 weliswaar niet de aanzet tot de omwenteling heeft gegeven, maar wel een zeer belangrijke factor was.

Eerdere reconstructies baseerden zich op ijskernen van Antarctica. De CO2-concentraties die daaruit waren te herleiden, golden wereldwijd, maar de temperatuur niet. Dat is een lokaal gegeven. De onderzoekers verzamelden daarom een tachtigtal bronnen waaruit ze de temperatuurontwikkeling aan het einde van de laatste ijstijd, verspreid over de hele wereld, konden distilleren.

Daaruit bleken grote verschillen tussen noord en zuid, en dat bracht de onderzoekers tot het volgende beeld. Het einde van de ijstijd, twintigduizend jaar geleden, werd ingeluid door een kleine verandering in de baan van de aarde waardoor het noordelijk halfrond meer zonneschijn kreeg. Grote delen van het Noordpoolijs smolten en er stroomde veel zoet water de Atlantische Oceaan in. Daardoor viel de Warme Golfstroom stil, met als gevolg dat de tropische warmte niet meer naar het noorden ging en deels op het zuidelijk halfrond terechtkwam. De Stille Zuidzee werd warmer, zodat er veel CO2 uit opborrelde en 'toen kwam de opwarming pas goed op gang', schrijven de onderzoekers. "Uit ons onderzoek wordt duidelijk dat CO2 vanaf dat moment de drijvende factor was."

Probleem opgelost? Niet helemaal, vindt de commentator van Nature. Het model sluit perfect op de data aan, schrijft hij, maar het effect van het stilvallen van de golfstroom hebben de onderzoekers handmatig ingevoerd. "Klopt dat wel? Het noordelijk halfrond heeft vaker zo'n opwarming gekend en toen kwam er geen einde aan de ijstijd. We missen nog een ingrediënt dat de gebeurtenissen van twintigduizend jaar geleden zo bijzonder maakte."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden