CO2-heffing is een handreiking van Rutte naar de oppositie

Beeld Tom Janssen

Het kabinet verraste woensdag met een CO2-heffing voor bedrijven en lagere energielasten voor burgers. De wijziging van het klimaatakkoord lijkt vooral politiek gemotiveerd.

Bedrijven gaan meer betalen voor klimaatmaatregelen en burgers minder. Dat was woensdag de boodschap van premier Mark Rutte, na de doorrekening van het voorlopige klimaatakkoord. Er is draagvlak nodig, herhaalde hij een paar keer. De premier kwam eindelijk met de uitgestoken hand, waar de oppositie al anderhalf jaar om vraagt.

Met zijn snelle reactie kiest Rutte voor de vlucht naar voren. Hij wil een signaal afgeven voor de Provinciale Statenverkiezingen van volgende week en loopt vooruit op onderhandelingen met de linkse oppositie, als na het tellen van de stemmen blijkt dat het kabinet de meerderheid in de Eerste Kamer verliest.

Door de klimaatplannen bij te stellen, neemt Rutte op een cruciaal moment de oppositie de wind uit de zeilen. Diverse partijen gaven al hun vernietigende commentaar, ­direct na de presentatie van de doorrekening van de klimaatplannen van het kabinet. Zo stelde PvdA-leider Lodewijk Asscher: “De doelstelling voor CO2-reductie wordt niet gehaald. De lasten worden niet eerlijk verdeeld tussen burgers en bedrijven.” Tot precies dezelfde conclusie kwam Rutte even later op zijn eigen persconferentie. Asscher daarna: “Hij is tot inkeer ­gekomen.”

Eerste Kamer

Over de reden dat het kabinet nu onmiddellijk extra maatregelen aankondigt, was de premier helder: er zijn volgende week verkiezingen en dus indirect voor de Eerste Kamer. “Dat speelt een rol”, zei hij. Daarom wil hij zo concreet mogelijk vertellen wat hij gaat doen. Vage bewoordingen zouden het gevaar dat andere partijen ‘selectief gaan shoppen in de cijfers of burgers angst aanjagen’ onvoldoende wegnemen.

De coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie kijkt naar de verkiezingen van volgende week, maar neemt ook al een voorschot op de situatie erna, erkent Rutte. “We kijken door 20 maart heen. We krijgen het pensioenvraagstuk nog en willen ervoor zorgen dat er draagvlak blijft.”

Ook Rutte kan de verkiezings­uitslag niet voorspellen, maar het is aannemelijk dat het kabinet zijn meerderheid in de Eerste Kamer verliest. Dan moet er steun worden gezocht bij oppositiepartijen voor plannen voor onder meer het klimaat en de pensioenen. De persconferentie woensdag was Rutte’s openingszet.

Energiekosten

De verrassing van Rutte was dat het kabinet toch van plan is om een ‘verstandige’ CO2-heffing voor bedrijven in te voeren. Bovendien moet het bedrijfsleven meer betalen voor energie en krijgen burgers volgend jaar juist een minder hoge energierekening. Vier weken terug ontstond in de Tweede Kamer commotie, omdat de energiekosten voor burgers hoger uitvallen dan voorspeld.

Het kabinet hoopt met die maatregelen de doelstelling voor CO2-reductie te halen en tegelijk de kostenbalans tussen de burger en de industrie te herstellen. Het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau maakten woensdag bekend wat de effecten zullen zijn van de maatregelen in het voorlopige klimaatakkoord. Het doel, een reductie van 49 procent in 2030, blijkt niet te worden gehaald. Bovendien betalen burgers meer dan bedrijven en zijn lage inkomens het duurst uit.

De planbureaus zijn zeer kritisch over de manier waarop het kabinet de industrie wilde belasten. Het voorgestelde boetesysteem voor kooldioxide-uitstoot is moeilijk uitvoerbaar en de bijdrage aan CO2-reductie is onduidelijk. De linkse oppositie en regeringspartij D66 bepleiten al langer een CO2-heffing voor bedrijven; Rutte komt daaraan tegemoet. Eind april wordt duidelijk hoe de plannen er precies uitzien.

Lees ook:

Terwijl GroenLinks juicht, vraagt het bedrijfsleven om een pauze

Jesse Klaver ziet zijn gelijk over een CO2-heffing voor bedrijven bevestigd door het kabinet. Werkgeversorganisatie VNO-NCW maakt zich juist ongerust over mogelijk verlies van banen. 

Klimaatakkoord kost minder dan verwacht, maar levert te weinig op

Het is verklaarbaar dat Rutte een CO2-heffing wil voor de industrie. Afspra­ken in het Klimaatakkoord werken in de praktijk niet.

Meer lezen over het Klimaatakkoord? Bekijk ons dossier.

Liever luisteren?

Podcast: ‘Deze verkiezingen zijn gekaapt door de landelijke partijen’

Op 20 maart zijn de verkiezingen voor de Provinciale Staten en de waterschappen. In deze Achter de Schermen-podcast vanTrouw blikken Bart Zuidervaart en Lex Oomkes vooruit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden