Club van verzetsmensen kiest waardig einde

Auteur Tom de Ridder overhandigt zijn boek 'De geest van het verzet' aan koningin Beatrix. 'Verzetsmensen hebben altijd behoefte gehad aan exclusiviteit en zuiverheid.' (FOTO ROB VOSS, WFA)

De vereniging van ex-politieke gevangenen, Expogé, heft zich op, maar het verschil tussen ’echte leden’ en de rest blijft bestaan.

Ook nadat koningin Beatrix is vertrokken, blijven de meeste ’echte leden’ apart zitten om verder te praten over de oorlog.

Het gaat ongemerkt en hun partners storen zich er niet aan. De echte leden van Expogé, verzetsmensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog gevangenzaten, delen ervaringen waarover ze zelfs met hun partner moeilijk kunnen praten. Een staalkaart van verschrikkingen, meegemaakt in Nederlandse en Duitse kampen. Dwangarbeid, mishandeling en marteling, wachten tot het vuurpeloton je nummer noemt om samen met je vrienden te worden doodgeschoten. Na de oorlog schuldgevoelens en trauma’s. „Ik heb jaren rondgelopen met de gedachte er een eind aan te maken’’, vertelt een gewezen verzetsman.

De vereniging Expogé, eind september 1945 opgericht, heft zichzelf op, voordat het natuurlijk verloop te hard toeslaat. Voortaan behartigt Stichting 1940-1945 de belangen van de resterende 150 leden. Zij zijn (hoog)bejaard en niet meer in staat hun vereniging draaiende te houden. Dan maar liever een waardige afsluiting, met een door de koningin bijgewoond congres in paleis Het Loo en een boek over de roerige geschiedenis van Expogé.

Volgens Tom de Ridder, auteur van ’De geest van het verzet’, hebben de verzetsmensen altijd ’behoefte gehad aan exclusiviteit en zuiverheid’. Zíj waagden hun leven in het verzet. Voor partners en nabestaanden was in Expogé wel plaats, maar dan als buitengewone leden.

In de periode kort na de bevrijding heeft Expogé veel gedaan om verzetsmensen of nabestaanden aan een inkomen, huis, opleiding of baan te helpen. De gevallenen zijn sinds 1946 herdacht op de erebegraafplaats in Bloemendaal.

In de jaren zeventig ging Expogé bijna ten onder aan onderling wantrouwen over het al dan niet terecht toekennen van verzetspensioenen. In de jaren tachtig en negentig gingen veel verzetsmensen voorlichting geven op scholen.

Op het laatste congres van Expogé overheerst bij de ’echte leden’ weemoed dat hun bladzijde van het geschiedenisboek definitief wordt omgeslagen. Hoe verschillend ze ook zijn, ze kunnen met elkaar praten over hun oorlogservaringen. Engelandvaarder Jaap Mesdag (87): „Dit is voor mij een treurige dag. Expogé is een enorm saamhorige club. Ik heb hier vrienden gekregen die ik wil behouden.” Ook na de opheffing blijft het contact bestaan, verwacht Bart Merlijn (89), actief geweest in het verzet in Brabant en Limburg. „We blijven bij iemand thuis doorvergaderen, om het idee te hebben dat er nog iets aan gedaan wordt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden