Clintons recept tegen Trump: competentie en idealisme

Hillary Clinton en haar dochter Chelsea, op het podium van de Democratische conventie. Beeld ap
Hillary Clinton en haar dochter Chelsea, op het podium van de Democratische conventie.Beeld ap

"Néé, Donald." Hillary Clinton sprak de woorden uit zonder twijfel, en zonder stemverheffing. Als een moeder die een kind met stoute plannen compleet doorheeft.

Bas den Hond

Donald Trump had gezegd dat hij meer van IS weet dan de generaals. "Néé, Donald, dat doe je niet." Het was een veelbetekenend hoogtepunt van Clintons toespraak tot de Democratische conventie donderdagavond, waarmee ze de nominatie voor het Amerikaanse presidentschap aanvaardde.

Veelbetekenend omdat Clinton niet voor de druk bezweek om uitgebreid haar gevoelsleven te delen met de duizenden afgevaardigden en andere partijgenoten in de zaal en de miljoenen tv-kijkers. Na een liefdevol bedankje aan haar dochter Chelsea, die haar introduceerde, en aan haar man Bill, met wie ze een lange reis door de Amerikaanse politiek achter de rug heeft, schakelde ze ontspannen over naar het tentoon spreiden van wat wel haar sterke punten zijn: haar ervaring, haar competentie en haar idealisme.

Ballonnen komen neer op het moment dat Hillary haar nominatie accepteert. Beeld AFP
Ballonnen komen neer op het moment dat Hillary haar nominatie accepteert.Beeld AFP

Aanhangers en adviseurs zuchten regelmatig dat Clinton tijdens het campagnevoeren best wat persoonlijker zou mogen worden, en dan meeslepender en effectiever zou zijn. Maar zo zit ze niet in elkaar, en dat wilde ze dan weer wel met haar gehoor delen: "Ik ben jullie first lady geweest. Diende acht jaar als senator van New York. Ik was presidentskandidaat en verloor. Toen vertegenwoordigde ik jullie allemaal als minister van buitenlandse zaken. Maar mijn titels vertellen alleen wat ik heb gedaan, ze vertellen niet waarom. De waarheid is, dat in al die jaren van openbare dienst, het 'dienst'-gedeelte me altijd makkelijker is gevallen dan het 'openbaar'-gedeelte."

Daarna vertelde ze dan toch iets persoonlijks, over waar ze vandaan kwam. "De familie waar ik uit voortkom, niemand had zijn naam op grote gebouwen. Maar ze bouwden op een andere manier. [...] Ze bouwden aan een beter leven en een betere toekomst voor hun kinderen."

Haar moeder moest het al op jonge leeftijd praktisch alleen rooien, vertelde Clinton. Op de lagere school kreeg ze van een onderwijzer elke dag te eten omdat ze van huis niets meekreeg. Op haar veertiende moest ze gaan werken. "De les die ze jaren later aan mij doorgaf heb ik altijd onthouden: niemand komt op zijn eentje door het leven. We moeten op elkaar passen en elkaar overeind helpen. Ze zorgde ervoor dat ik de woorden van het Methodistische geloof leerde: "Doe al het goede dat je kunt, voor zoveel mogelijk mensen, op zoveel mogelijk manieren, zo lang als je kunt."

Hoe dat moet, werd Clinton duidelijk toen ze aan het eind van haar rechtenstudie voor het Children's Defense Fund ging werken. Ze herinnert zich nog steeds het meisje in een rolstoel dat vanwege een handicap niet naar school kon. "Het werd me duidelijk dat alleen medeleven niet genoeg is. Om vooruitgang te krijgen, moet je zowel harten als wetten veranderen. Je hebt begrip nodig, en actie. Dus gingen we feiten verzamelen. We bouwden aan een coalitie, en ons werk hielp het Congres te overtuigen, dat het toegang tot onderwijs regelde voor alle kinderen met een handicap."

Problemen van nu
Zoiets bereik je stap voor stap, betoogde Clinton, en daarmee was ze dan toch weer aangeland bij de problemen van vandaag in Amerika en wat een president Hillary Clinton daaraan zou kunnen doen. "Het is waar, ik maak me druk over de details van beleid. Of we het nu hebben over het precieze loodgehalte van het drinkwater in Flint, Michigan, het aantal psychiatrische bedden in Iowa of de prijs van je medicijnen. Want als het om je kind gaat, of over je familie, dan is dat maar wat belangrijk."

Het historische karakter van haar eventuele presidentschap kon natuurlijk niet onvermeld blijven. "Zoals ik hier sta, als de dochter van mijn moeder, en de moeder van mijn dochter, ben ik zo gelukkig dat deze dag is gekomen. Gelukkig voor grootmoeders en kleine meisjes en iedereen daar tussenin. Gelukkig ook voor jongens en mannen, want wanneer een hindernis valt in Amerika, voor wie dan ook, baant dat de weg voor iedereen. Zonder plafond 'is the sky the limit'.

Tegen Trump
Bij het (laten) schrijven van haar rede had Clinton het voordeel dat de Democraten na de Republikeinen congresseerden, en ze dus kon reageren op de invalshoek die de tegenpartij, en hun kandidaat Donald Trump, hadden gekozen.

Clinton bestreed het alarmerende beeld dat Donald Trump een week tevoren had geschetst. Met een verwijzing naar een optimistische toespraak van Ronald Reagan schamperde ze: "Hij heeft de Republikeinse partij ver uit de koers gebracht, van 'Morning in America' naar 'Middernacht in Amerika'."

Daar zette Clinton een andere presidentiële uitspraak tegenover, van Franklin Roosevelt: "Het enige dat we te vrezen hebben, is de vrees zelf. We zien heus wel waar ons land mee te kampen heeft, maar we zijn niet bang. We zullen de uitdaging aangaan zoals altijd. We zullen geen muur bouwen. In plaats daarvan zullen we een economie bouwen waar iedereen die wil een goedbetalende baan kan krijgen. En we bouwen een pad naar het staatsburgerschap voor miljoenen immigranten die al bijdragen aan onze economie!"

Die economie stond centraal in haar toespraak. Door investeringen in infrastructuur en duurzame energie moet de middenklasse weer goedbetalende banen vinden. Die heeft de afgelopen decennia te lijden gehad van automatisering, en van het sluiten en naar het buitenland verhuizen van fabrieken. Trump is bij die groep populair.

Op economisch gebied, en op tal van andere, van lager collegegeld tot het verbeteren van het zorgstelsel, had Clinton in haar rede concrete voornemens te melden. Een heel verschil met de Republikeinse kandidaat, zei ze trots. "Je hoorde hier niets over van Donald Trump op zijn conventie. Hij sprak voor een slordige 70 minuten - en slordig was het. Hij had nul oplossingen te bieden."

In de peilingen is Trump inmiddels wel bij Clinton langszij gekomen - al zit daar het gebruikelijke sprongetje bij dat de peilingen vaak maken voor een partij die net zijn conventie heeft gehad. Voor Clinton moet dat nog komen.

Clinton erkende dat ze, zoals zovelen, in het begin dacht dat Trump nog wel een serieuzere kant zou gaan tonen. "Ik kon niet geloven dat hij dat allemaal meende. Het was zo moeilijk te doorgronden, dat iemand die het land wil leiden van die dingen kan zeggen. Zo kan zijn. Maar hier is de trieste waarheid: er is geen andere Donald Trump. Hier moet je het mee doen."

En toen kwam er toch nog een laatste persoonlijke verhaal om de hoek kijken. Over hoe de kleine Hillary op de vlucht was voor een pestkop, en haar moeder haar niet binnenliet. "Ga naar buiten, zei ze. En ze had gelijk. Je moet je tegen bullebakken te weer stellen. Je moet blijven doorgaan om dingen beter te maken, zelfs al zijn de kansen klein en de tegenstand groot."

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden