Clinton toont zich sterk leider, maar neemt risico's

WASHINGTON - Saddam Hoessein en Bob Dole hebben president Clinton gedwongen tot een militaire operatie in Irak die voor het moment beperkt van omvang is, maar gemakkelijk kan escaleren.

De president kon het zich na zijn krachtige waarschuwingen aan Saddams adres niet veroorloven over te gaan tot de orde van de dag. Misschien zou de president zonder de naderende presidentsverkiezingen toch van een militaire reactie hebben afgezien. Maar senator Bob Dole, die meer dan 20 punten in de opiniepeilingen achterligt op Clinton, is wanhopig op zoek naar zaken om zijn rivaal op aan te vallen. Hij noemde de crisis het gevolg van zwak leiderschap van de president. Als Clinton in een vroeger stadium Saddam tot de orde had geroepen dan had deze hele crisis volgens Dole voorkomen kunnen worden. Na die uitspraken van Dole moest Clinton zowel Saddam als Dole laten zien dat hij een echte leider is.

De raketaanvallen in het zuiden van Irak, waarmee Clinton reageerde, waren op zichzelf niet meer dan speldeprikjes die militair op Saddam geen enkele indruk hebben gemaakt. Van meer militaire betekenis is de uitbreiding van de no-fly-zone in Zuid-Irak tot de 33e breedtegraad, even ten zuiden van Bagdad. Dat betekent onder meer dat Saddam zijn belangrijkste militaire vliegveld niet langer kan gebruiken.

Als Saddam naar de kritische internationale reacties kijkt op het Amerikaanse optreden dan heeft hij een redelijk goede kans dat hij dit pokerspel wint. Maar ook president Clinton kan niet terug. Hij kan zijn geloofwaardigheid tegenover Saddam en Dole alleen bewaren als hij voet bij stuk houdt.

Meer aanvallen zijn dan ook mogelijk. En als na vanmiddag twaalf uur Iraakse vliegtuigen zich ten zuiden van de 33e breedtegraad vertonen lopen ze het gevaar te worden neergeschoten. Voor de Amerikaanse publieke opinie zal Clinton met meer militaire acties goed scoren, zolang zij geen Amerikaanse levens kosten.

Meer problemen heeft de president met de internationale gemeenschap. De coalitie van de Golfoorlog is uiteengevallen. Van de landen en geldschieters die in 1991 tegen Irak ten strijde trokken staan alleen Engeland, Japan en Duitsland achter de Amerikaanse actie. Frankrijk, Rusland en de Arabieren hebben kritiek.

Een van de moeilijkheden voor de Amerikaanse president is dat Saddams actie tegen Arbil in Noord-Irak niet te vergelijken is met zijn invasie in Koeweit. De Koerden voeren een burgeroorlog en een van de strijdende partijen heeft de hulp van Saddam ingeroepen. Clintons critici kunnen verder betogen dat in Koerdistan wel humanitaire, maar geen Amerikaanse en westerse strategische belangen op het spel staan.

Rechtvaardigt dat een Amerikaans optreden? Als antwoord probeert Amerika de bakens te verzetten. Het gaat volgens Clinton niet alleen om Arbil en Koerdistan. Het gedrag van Saddam Hoessein is een bedreiging voor de stabiliteit in het Midden-Oosten in het algemeen. Saddam destabiliseert de regio met onverantwoorde militaire expedities en brengt daarmee vrije toevoer van olie uit het gebied van de Perzische Golf in gevaar. Daarom staan de strategische belangen van het westen op het spel. De raketaanval is niet alleen een straf, maar tevens een preventieve maatregel, een waarschuwing aan Saddam dat hij zich van verder ontoelaatbaar gedrag tegen zijn buren moet onthouden.

Het is geen bijster sterk betoog, en misschien zou Amerika het bij deze ene kleine militaire stokslag willen laten, ware het niet dat Dole in zijn reactie de hoop heeft uitgesproken dat deze actie “het begin zal zijn van een krachtdadig Amerikaans optreden dat paal en perk stelt aan het gedrag van Saddam Hoessein, een eind maakt aan de wreedheden tegen de Koerden in Irak en de manier waarop hij (Saddam) de internationale opinie aan zijn laars lapt.”

De vraag wie een beter en sterker leider voor Amerika is blijft daarom aan de orde. De beste manier voor Clinton om zijn leiderscapaciteiten te tonen is Saddam Hoessein nog een pak slaag te geven. Als de president de wereldopinie mee krijgt dan zal dat zijn positie tegenover de kiezers nog verder versterken. Als hij ondanks de kritiek in het buitenland doorzet zal hij op het thuisfront meer respect afdwingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden