Clinton riskeert met inzet Zaïre tweede Somalië

Van onze correpondent WASHINGTON - De presidentsverkiezingen zijn voorbij, dus president Clinton kan weer zaken doen met de rest van de wereld, zonder vrees voor het onmiddellijke gevolg van opiniepeilingen.

Amerika gaat er daarom in beginsel mee akkoord een bijdrage te leveren aan een multinationale VN troepenmacht voor Zaïre. Het Witte Huis spreekt over vierduizend man, onder voorwaarde dat het mandaat, waarover de VN nog moeten beslissen, aanvaardbaar zal zijn.

Er is aan de toezegging van president Clinton zware internationale druk vooraf gegaan, vooral van Frankrijk. De Fransen beschuldigden Amerika van medeplichtigheid aan genocide als gevolg van nalatigheid. Want de Amerikanen hebben lang geaarzeld. Volgens VN-diplomaten bestond de indruk dat de VS hoopten dat uitstel afstel zou brengen.

Het trauma waarmee president Clinton worstelt is Somalië. Amerika deed vier jaar geleden vol goede moed mee aan een vredesoperatie in Somalië, die erop neerkwam dat de VN-troepen met geweld rust en orde moesten herstellen teneinde een proces van 'nation building' mogelijk te maken. Dat paste in de optimistische stemming van de 'nieuwe wereldorde' na het einde van de Koude Oorlog.

Het werd een fiasco, toen onder toezicht van de tv-camera's de lijken van Amerikaanse soldaten door de straten van Mogadishu werden gesleept. President Clinton trok onder druk van de publieke opinie de troepen terug. De les was dat Amerika niet als politieagent van de wereld kan optreden, behalve dan als het Amerikaanse nationale belang op het spel staat. Maar in dat geval heeft Amerika de VN niet nodig.

VN-secretaris-generaal Boetroes Boetroes-Ghali werd de zondebok van de Amerikaanse frustraties met de VN. De Republikeinse kandidaat Bob Dole riep tijdens zijn campagne dat de president, en niet Boetroes-Ghali de Amerikaanse buitenlandse politiek dient te bepalen, en de Amerikaanse regering maakte duidelijk een tweede ambtstermijn van de secretaris-generaal te zullen blokkeren.

Genocide

Er staan ook in Zaïre geen Amerikaanse belangen op het spel. Maar geen natie en geen president wil de smet op zich laden ven medeplichtigheid aan genocide. Daarom zullen de VS een beperkte bijdrage leveren. De Amerikanen zullen zich vooral met logistiek en transport bezighouden. Duizend man Amerikaanse troepen zullen verder het vliegveld van Goma in oostelijk Zaïre beveiligen. De rest van de Amerikaanse troepenmacht zal buiten de grens van Zaïre opereren. Amerika is blij dat Canada bereid is de leiding van de missie te nemen, maar dat brengt het probleem met zich mee dat Amerikaanse troepen onder een niet-Amerikaanse commandant zouden moeten dienen. Dat geldt in de Amerikaanse politiek als onaanvaardbaar.

De oplossing is dat de Amerikanen een duidelijk omschreven taak krijgen met duidelijke afspraken. Formeel worden ze dan wel ondergeschikt aan de Canadese commandant, maar in de praktijk zal de Amerikaanse eenheid autonoom zijn met een eigen commandant, die dan ook meteen de plaatsvervangend commandant van de troepenmacht wordt.

Het wordt een missie onder hoofdstuk zeven van het handvest van de VN, dat voorziet in het afdwingen van vrede. Precies het soort missie dat na Somalië uit den boze was. Maar het kan niet anders, want voor een vredesmissie op basis van vrijwilligheid onder hoofdstuk zes is de toestemming van de partijen nodig. Er moet snel gehandeld worden. Daarom komen de troepen gewoon zònder Zaïre formeel om toestemming te vragen.

President Clinton handelt in overleg met het in meerderheid Republikeinse Congres, dat in wezen niets van dit soort operaties wil weten, maar tot dusver nog geen afkeuring heeft laten blijken. Als de zaak uit de hand loopt, kunnen ze nog altijd de president verwijten dat hij opnieuw voor Boetroes Boetroes-Ghali is gezwicht. Maar vooralsnog willen ook de Republikeinse heren in het Congres niet het etiket opgeplakt krijgen dat zij medeplichtig zijn aan massamoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden