Clinton mag de hemel danken dat populaire generaal niet zijn tegenkandidaat is

SAN DIEGO - Het voltallige Witte Huis, Bill en Hillary Clinton en Al Gore voorop, moet maandagavond om elf uur Washington-tijd de bijna onbedwingbare neiging hebben gehad om te knielen en de hemel uit het diepst van zijn hart te danken voor de koppigheid van gepensioneerd generaal Colin Powell.

Want de toespraak, waarmee de generaal de eerste dag van de Republikeinse conventie in San Diego afsloot had zo'n kracht, warmte en passie dat het voltallige congres hem met een daverend gejuich beloonde en de Clintons zouden in hun achterhoofd het telefoonnummer van het verhuisbedrijf hebben bewaard als de Republikeinse leiding er toch in was geslaagd Powell te bewegen zich kandidaat te stellen voor het Witte Huis.

Iedere spreker op de vier dagen van de conventie, tot en met key note spreekster Susan Molinari, heeft de inhoud van de korte toespraak van tevoren voor goedkeuring aan de partijleiding moeten voorleggen. Wie weigerde werd van de lijst geschrapt. Er waren drie uitzonderingen: de Republikeinse kandidaat voor het presidentschap Bob Dole, zijn kandidaat voor het vice-presidentschap Jack Kemp en, als derde, Colin Powell. Hij weigerde en dat werd geaccepteerd. Na deze apotheose zullen partijvoorzitter Haley Barbour en zijn medebestuursleden geen ogenblik spijt van hun lankmoedigheid hebben gehad. En dat terwijl Powell van tevoren had laten weten twee gloeiend hete hangijzers niet uit de weg te zullen gaan: abortus en positieve discriminatie.

Waarden vormden een belangrijke thema in de rede van Powell, maar dan niet als synoniem voor burgermansfatsoen. En vrijheid, maar dan niet als ander begrip voor egocentrisch eigenbelang. En vooruitgang. Wat niet hetzelfde is als hebzucht. Op een moment dat het immigrantenbeleid in de Verenigde Staten en zeker in de Republikeinse partij ter discussie staat herinnerde Powell de conventiegangers eraan dat zijn ouders meer dan zeventig jaar geleden als immigranten naar Amerika kwamen.

Powell: “Ze kwamen hier, net als miljoenen anderen, met niet anders dan hoop, de wil om hard te werken en het verlangen de kansen te benutten, die hun nieuwe vaderland hun gaf.” Ze vonden werk en waren in staat hun twee kinderen waarden bij te brengen. Integriteit, vriendelijkheid en godsvertrouwen waren juist. “Leugenachtigheid, gewelddadigheid, intolerantie, misdadigheid en drugsgebruik waren verkeerd. Sterker nog, ze waren iets waarvoor je je hoorde te schamen”, aldus de oud-generaal.

De visie van de Republikeinse partij, zo stelde Powell vast, berust op waarden. Waarden zijn het geweten van een samenleving. Waarden die niet met de mond moeten worden beleden maar moeten worden voorgeleefd. Kinderen moeten ze thuis door hun ouders in de praktijk zien worden gebracht. Maar, voegde hij eraan toe, die waarden kunnen niet worden doorgegeven als de ouders geen fatsoenlijk inkomen hebben. “Deze rijkste natie ter wereld is er nog steeds niet in geslaagd de problemen op te lossen van armoede, van honger, van slechte gezondheidszorg, van slechte huisvesting, allemaal zaken die zelfs sterke gezinnen ondermijnen.”

Powell zei dat het terugdringen van de rol van de overheid niet mag leiden tot hardvochtigheid, dat de rekening niet mag worden neergelegd bij de armen en de middenklasse. Het stelsel van uitkeringen moet op de helling, maar dat houdt niet in dat iedere overheidsbemoeienis uit den boze is. “De voorzieningen, waarvan het bedrijfsleven profiteert, die de rijken ten goede komen moeten het eerst worden aangepakt.”

“Een natie zo groot en verscheiden als Amerika verdient een leiderschap dat niet alleen open armen heeft voor degenen, die de vruchten van de Amerikaanse droom al hebben geplukt, maar ook voor hen die nog iedere dag worstelen, vaak tegen de verdrukking in, om die droom tot werkelijkheid te laten komen”, zei Powell. In de Republikeinse partij moet volgens hem altijd plaats zijn voor iedereen. Verscheidenheid heeft volgens hem Amerika groot gemaakt, maar ook geleid tot discriminatie. Die moet met wortel en tak worden uitgeroeid. “Onze partij, de partij van Lincoln, moet altijd pal staan voor gelijke rechten en een eerlijke kans voor iedereen.”

En toen ging Powell opsommen waarom hij lid was geworden van de Republikeinse partij. Omdat die partij de beste garanties biedt voor vrijheid, vooruitgang, overheid op een afstand, economische groei, leiderschap in de wereld. En omdat de Republikeinse partij onderdak biedt aan iedereen. En toen slingerde Powell de knuppel in het hoenderhok. “Jullie weten allemaal dat ik de vrouw zelf wil laten beslissen over abortus en dat ik positieve discriminatie voorsta. Ik was uitgenodigd om mijn mening te geven, want onze partij is breed genoeg om ruimte te bieden aan verschillen van opvattingen over persoonlijk kwesties, terwijl we nochtans aan een gezamenlijk doel kunnen werken: het herstel van de Amerikaanse droom.” Vier jaar geleden in Houston zou Powell zijn weggehoond; hier kreeg hij een daverend applaus.

Het goede gevoel stond centraal op de eerste conventiedag. Het was duidelijk dat de partijleiding koste wat koste een herhaling van 'Houston' wilde voorkomen. Eensgezindheid en redelijkheid moesten de trefwoorden worden en niet verdeeldheid en intolerantie. En dus was het voor Haley Barbour, Speaker Newt Gingrich en al de andere kopstukken voldoende dat Pat Buchanan, aartsrivaal van Bob Dole, per brief zijn steun aan de presidentskandidaat betuigde. De entree van Buchanan had 's middags meer weg van de terugkeer van de verloren zoon dan van de intocht der gladiatoren. De partijleiding was tot de conclusie gekomen dat het Buchanan-kamp geen andere keus had dan zich schikken in de geledingen. Dus was het: kop dicht en meedoen.

Het goede gevoel van de congresgangers kon ook volop zijn beloop krijgen toen een eerbetoon werd gebracht aan de enige coryfee, die zich niet meer aan het publiek kon vertonen: Ronald Reagan. Er stond, vooraf aan een kort optreden van Nancy Reagan, een filmisch eerbetoon op het programma voor de oud-president die aan Alzheimer lijdt, en van tevoren was al voorspeld dat het een zeer emotioneel moment zou worden.

Er werd inderdaad sterk op de sentimenten gespeeld door verscheidene Republikeinen, maar het leverde een mooi portret op van een man die in de jaren tachtig met Forrest Gumpachtige simpelheid het positieve denken en het optimisme in de Amerikaanse samenleving had teruggebracht. Zoals Senator Nancy Kassebaum het stelde: hij wist je er altijd van te overtuigen dat je glas halfvol was en niet halfleeg.

Nadat de laatste beelden waren verstild verscheen Nancy Reagan, overduidelijk doodzenuwachtig, op het podium. Schichtig onderging ze het vele minuten durende applaus, telkens woordeloos 'dank u' prevelend. Memorerend hoe vier jaar geleden 'Ronnie' had voorspeld dat het in Houston wel eens zijn laatste toespraak zou kunnen worden schoten haar ogen vol en brak haar stem even. Terwijl ze nog eens haar dankbaarheid toonde voor de belangstelling van het publiek registreerden de camera's de tranen op de gezichten. De conventie zwelgde bijkans in haar sentimenten; in jaren had zij zich niet zo goed gevoeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden