Clinton in haar element tijdens debat Democraten

Bernie Sanders en Hillary Clinton in debat, afgelopen nacht Nederlandse tijd. Beeld getty
Bernie Sanders en Hillary Clinton in debat, afgelopen nacht Nederlandse tijd.Beeld getty

Tijdens het tv-debat tussen de presidentskandidaten van de Democraten, manoeuvreerde Hillary Clinton soepel langs de klippen. Haar tegenstanders konden het haar niet erg lastig maken. Ze kreeg zelfs excuses van Bernie Sanders.

Aan het eind had Hillary Clinton een even leuke als veelzeggende verrassing in petto. Haar toon werd wat plechtig, alles wees erop dat ze haar optreden in Manchester, New Hampshire traditioneel, zou afsluiten, met het afsmeken van Gods zegen over Amerika. Maar het werd: "Thank you, goodnight, and may the Force be with you."

Het was duidelijk: Hillary Clinton vindt het niet nodig om een president na te doen. Ze wordt er gewoon een.

Dat had ze in de twee uur daarvoor in Manchester, New Hampshire ruimschoots verdiend. Niet dat ze haar twee tegenstanders, Bernie Sanders en Martin O'Malley, in grote moeilijkheden bracht. Maar die twee konden het haar ook niet echt lastig maken en dus liep ze, zoals een commentator op CNN vaststelde, van het toneel af met dezelfde forse voorsprong in de landelijke peilingen als waarmee ze arriveerde.

Computerrel
Voor Sanders dreigde de avond moeilijk te worden. In de dagen daarvoor was gebleken dat medewerkers van zijn campagne-organisatie misbruik hadden gemaakt van een datalek in het computersysteem van de Democratische partij. Daarin zitten gegevens over kiezers die de partij aan de kandidaten beschikbaar stelt, maar ook gegevens die de kandidaten zelf hebben laten verzamelen. Het systeem moet garanderen dat ze elkaars gegevens niet kunnen zien, maar dat had niet goed gewerkt. Toen het lek uitkwam, weerde de Democratische partij Sanders' organisatie uit het systeem, waarop Sanders een rechtszaak aanspande.

Maar zaterdagavond leek dat onweer te zijn overgedreven. Sanders mocht toch weer bij zijn gegevens, en aan het begin van het debat bood hij zijn excuses aan voor het snuffelen door een (nu ontslagen) medewerker, en Clinton accepteerde die. In de commentaren in de media werd er nog flink over nageboomd, maar in feite lijkt de kleine affaire alweer achter de rug.

Hillary Clinton: May the Force be with you. Beeld ap
Hillary Clinton: May the Force be with you.Beeld ap

Welvaart
Sanders hamerde bij verschillende onderwerpen op zijn hoofdonderwerp: dat een steeds groter deel van de welvaart in handen is gevallen van een kleine groep. "Ik ga een belasting op speculaties in Wall Street heffen zodat openbare universiteiten gratis kunnen worden."

En hij viel Clinton aan op haar betrekkingen met die groep: "Ik heb laten zien dat ik de ruggengraat heb om Wall Street aan te pakken, op manieren die Clinton nooit gedaan heeft. In het laatste debat bestond ze het zelfs om haar warme verhouding met Wall Street te verbergen door te beginnen over de aanslagen van 9/11."

Op dat laatste ging Clinton wijselijk niet in, maar ze wierp wel tegen dat slechts 3 procent van haar donaties van financiële instellingen komen, en dat er miljardairs zijn die advertenties tegen haar financieren.

Laatste kansen
O'Malley had net als in vorige debatten de taak om op te vallen tussen die twee zwaargewichten, die met zijn tweeën in de peilingen meer dan twintig keer zoveel aanhang hebben als hij. Dat lukte hem een paar keer aardig, een keer dwars door het verbod van de presentatoren heen, waaruit bleek dat hij het debat als een van zijn laatste kansen zag. De komende weken zal de aandacht van de Amerikanen voor de campagne vermoedelijk wegzakken, terwijl ze Kerst en Nieuwjaar vieren. En daarna zijn er nog maar een paar weken te gaan tot de eerste voorverkiezingen in Iowa en New Hampshire.

Naar aanleiding van de aanslag in San Bernardino vertelde O'Malley dat hij vrijdag naar de moskee was gegaan. "Ik keek daar in de ogen van onze buren. Ik keek ook in de ogen van veteranen. Ik keek in de ogen van scouts, ik keek in de ogen van vaders en moeders die alles zouden doen om de waarden en de vrijheden van ons land te beschermen."

Ronselaar IS
Kom daar eens om bij de Republikeinen. De naam van de koploper daar, Donald Trump, viel vele keren, om aan te geven dat er verschillen genoeg zijn tussen de Democratische kandidaten, maar dat een Republikeinse overwinning pas echt vreselijk zou zijn. Clinton: "Hij is de beste ronselaar voor IS. Ze zullen video's gaan laten zien van Donald Trump terwijl hij de islam en moslims beledigd, om zo meer radicale jihadisten te rekruteren."

Bernie Sanders aan het begin van het Democratische debat. Beeld afp
Bernie Sanders aan het begin van het Democratische debat.Beeld afp

Over de strijd tegen IS verschilden de kandidaten eigenlijk nauwelijks van mening. Het sturen van grondtroepen naar IS-gebied sluiten ze allemaal uit. Wel verschillen ze van mening over de vraag of tegelijk met de strijd tegen IS ook het afzetten van president Bashar al-Assad het doel moet zijn.

Volgens Sanders moet dat niet, en daarbij verweet hij Clinton op haar rol in het uiteenvallen van Libië: "Ik maak me er zorgen over dat Clinton teveel gesteld is op regime-verandering en een beetje te agressief is, zonder precies te weten wat de onbedoelde gevolgen kunnen zijn."

Dictators weg
Ook O'Malley vond niet dat het vertrek van Assad beleid van de VS moet zijn: "Sinds wanneer staat het in onze Grondwet dat het de Verenigde Staten zijn, of hun minister van buitenlandse zaken, die bepalen wanneer dictators weg moeten?"

Maar Clinton zette haar ervaring als minister van buitenlandse zaken in. Juist in een tijd dat de Amerikanen bang zijn voor aanslagen en van hun regering veiligheid eisen, lijkt dat voor haar een voordeel te zijn.

Met een kleine sneer naar president Obama: "Ik bepleitte het bewapenen van de gematigde oppositie, omdat ik bang was dat we precies in de situatie terecht zouden komen waarin we ons nu bevinden. En ik zou willen dat het of-of was, en dat we konden zeggen: laten we ISIS vernietigen en laat Assad maar doorgaan met het vernietigen van Syrië - maar daarmee creëert hij elke minuut meer terroristen, meer extremisten."

Kandidaat Martin O'Malley tijdens het debat in New Hampshire. Beeld afp
Kandidaat Martin O'Malley tijdens het debat in New Hampshire.Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden