Clinton blijft in Witte Huis - Wanhoopsoffensief Dole faalt - Strijd om Congres spannend tot het laatst

WASHINGTON - Bill Clinton krijgt een tweede ambtstermijn als president, met nog een wat grotere marge dan vier jaar geleden. De enige grote verrassing de afgelopen nacht was dat de staat Florida voor het eerst in twintig jaar weer Democratisch stemde. President Jimmy Carter was als 'zuidelijke' kandidaat in 1976 de laatste Democraat die er won. Florida behoort tot de grote vangsten met zijn 25 kiesmannen.

Het patroon was de afgelopen nacht dat Dole, met uitzondering van Florida, alle zetels wist vast te houden, die in 1992 de Republikeinse president George Bush toevielen. In een aantal staten werd de situatie aanvankelijk als een nek-aan-nek-race gekenschetst, maar uiteindelijk wist Dole ze voor zijn partij te behouden. Tot grote opluchting van de Republikeinen koos Texas uiteindelijk de kant van Dole. Weken lang lagen beide kandidaten te dicht bij elkaar om Texas al toe te wijzen. De verwachting was vanochtend dat er zich nog een verrassing zou kunnen voordoen in het westen van het land, namelijk dat Arizona Democratisch zou stemmen, iets wat sinds 1948, het jaar van Harry Trumans verrassende overwinning, niet was voorgekomen. Californië kon vrijwel zeker in de kolommen van Clinton worden bijgeschreven. Deze superstaat met zijn 54 kiesmannen koos in 1992 ook voor de huidige president en de opiniepeilingen gaven hem, ondanks een enorm offensief van de Republikeinen, een grote voorsprong.

In de Senaatsrace was er ook nauwelijks sprake van verrassingen. In de ochtend was nog slechts een zetel van kleur veranderd, die in New Hampshire. De zittende Republikein Bob Smith moet plaats maken voor de Democraat Dick Swett. New Hampshire krijgt ook een Democratische gouverneur en Mary Shaheen is ook de eerste vrouw in die staat die die functie gaat bekleden. De Democraten wisten twee belangrijke senaatszetels vast te houden. Robert Torricelli wordt de nieuwe senator voor New Jersey en Max Cleland volgt Sam Nunn op in Georgia. In North Carolina wist de Republikein Jesse Helm een tweede aanval van rivaal Harvey Gantt af te slaan.

Er was geen enkele aanwijzing dat de overige kiezers radicaal zouden afwijken van de opiniepeilingen, die Clinton al sinds begin september een royale voorsprong op zijn Republikeinse uitdager Bob Dole hebben gegeven.

Kiezers bij een stembureau in Bethesda (Maryland), even buiten de Amerikaanse hoofdstad, hadden, daarnaar gevraagd, hun keuze laten vallen op Clinton. Maar dit deel van de VS, waar nogal wat werknemers van de overheid wonen, heeft gewoonlijk een voorkeur voor de Democraten en zeker voor een zittende Democratische president. “Ik heb Democratisch voor het Witte Huis gekozen en Republikeins voor het Huis van Afgevaardigden. Dan kunnen ze blijven knokken”, zei een man grijnzend. Van een echtpaar hadden beiden een voorkeur voor Clinton laten blijken, omdat ze zijn standpunten in de belangrijke vraagstukken delen. Een vrouwelijke kiezer zette vraagtekens bij de ethiek van de president, maar zijn taak heeft hij goed verricht en daarom had ze weer op hem gestemd.

Clinton en zijn vrouw Hillary brachten hun stem uit in het oude Union Station van Little Rock in zijn thuisstaat Arkansas. Clinton was in de vroege ochtend in Little Rock teruggekeerd na bijna vier dagen onafgebroken campagnevoeren. De Clintons bleven in Little Rock de uitslag afwachten, in de loop van de avond daarbij vergezeld door vice-president Al Gore en zijn echtgenote Tipper.

Voor Dole was de apotheose in de First Christian Church in zijn geboorteplaats Russell, in de staat Kansas, waar hij met zijn vrouw Elizabeth stemde. Dole had enkele uren daarvoor een laatste campagne-fase van 96 uur afgesloten. Dat gebeurde in Independence in de buurstaat Missouri, aan de voet van het standbeeld van Truman. “Het tij is aan het keren” vertelde Dole en hij hield een exemplaar op van de befaamde verkiezingskrant waarin wordt meegedeeld 'Dewey wint verkiezingen'. Deze enorme verrassing zou naar zijn mening worden herhaald.

Het was in de vroege ochtend nog niet duidelijk of de Republikeinen er in zouden slagen de meerderheid in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat te behouden, of dat een herkozen president weer met een in meerderheid Democratisch Congres zou gaan regeren. De uiteindelijk samenstelling van het Congres is in tientallen jaren niet zo'n onzekere factor geweest als ditmaal. Voor het Witte Huis is die samenstelling belangrijk. Met een Republikeins Congres kan Clinton zich de linkerkant van zijn partij van het lijf houden en vanuit het centrum regeren, maar zo'n Congres zal Clinton en zijn medewerkers overladen met onderzoeken naar onoirbare praktijken in het Witte Huis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden