Clemente maakt liever vijanden dan vrienden

BOSTON - Dick Advocaat is niet de enige coach in de Verenigde Staten bij wie Johan Cruijff vanuit Catalonië over de schouder meekijkt. Ook Javier Clemente, de Spaanse bondscoach, weet zeker dat de technische baas van Barcelona zijn verrichtingen tijdens de WK met argusogen volgt. Want Cruijff en Clemente, dat is als water en vuur, als rond en vierkant.

FRED BUDDENBERG

In het afgelopen seizoen lagen Cruijff en Clemente voortdurend met elkaar in de clinch. De Amsterdammer vond dat de Baskische bondscoach een te grote wissel trok op zijn pupillen door voor iedere interland zeven, acht spelers van Barcelona te selecteren. Cruijff meende dat die extra inspanningen ten koste gingen van de prestaties bij de club. Clemente wimpelde dat bezwaar constant achteloos weg. De beste voetballers van het land zitten bij Barcelona en de beste spelers horen nu eenmaal in het nationale team, was het argument van Clemente om steeds zoveel invitaties naar het Nou Camp te versturen. Hij haalde de woede van Cruijff op de hals door zijn voornemen om twee dagen voor de Europa Cup 1-finale tussen Barcelona en AC Milan de definitieve WK-selectie bekend te maken. Om de rust in de ploeg te handhaven drukte Barcelona-officials hem op het hart met die bekendmaking drie dagen te wachten. Dat deed Clemente en toen hij de lijst met negen Barcelona-spelers openbaar maakte, had Cruijff weer iets aan te merken. Hij snapte niet dat de bondscoach Amor buiten de Spaanse WK-ploeg had gelaten.

De controverses tussen Cruijff en Clemente beperkten zich niet tot het Spaanse team. Aan het einde van het seizoen haalde Clemente, een 44-jarige Bask, de krantenkoppen met de opmerking dat hij de nationale titel liever naar een Spaanse coach zag gaan dan naar een buitenlander. Dat werd hem niet alleen door Cruijff niet in dank afgenomen, ook heel Catalonië viel over hem heen. Later baarde Clemente weer opzien door te verklaren dat Cruijffs zoon, Jordi, in Barcelona 2 meer zou verdienen dan de meeste spelers in het eerste team. Dat ging Cruijff te ver. De Amsterdammer dreigde Clemente aan te klagen wegens laster, waarop de bondscoach zich haastte om zijn excuses aan te bieden. Het is duidelijk zijn dat het tussen Cruijff en Clemente nooit goed zal komen. Beide coaches hebben hetzelfde eigenzinnige karakter, laten zich door niemand beinvloeden en varen immer hun eigen koers. Clemente wordt in Spanje geliefd of gehaat. Een middenweg is er niet. Ook bij de media. De ene krant prijst hem de hemel in, de ander moffelt hem onder de grond. Eens liet Clemente tijdens een persconferentie zijn broek zakken en toonde zijn achterwerk aan de verzamelde journalisten. Zo denk ik over jullie, luidde de boodschap. De afgelopen dagen ging de coach zijn boekje kennelijk zo te buiten dat de voorzitter van de Spaanse voetbalbond hem verboden heeft voor de wedstrijd tegen Duitsland (vandaag) interviews buiten het Spaanse trainingskamp te geven.

Als clubcoach was de persoon Clemente aan minder twijfels onderhevig. In 1983 en '84 voerde hij Atletico Bilbao naar de Spaanse titel en met Español haalde hij de finale van het UEFA Cup-toernooi. Aan die successen lag een aanvallende kijk op voetbal ten grondslag. Maar sinds zijn aanstelling als bondscoach heeft de Bask zijn offensieve instelling in de Paella-pan gestopt. Met de deksel er dicht op. Zijn voorkeur gaat niet uit naar het artistieke element in het spel, hij houdt meer van een fysiek stevig partijtje voetbal. Alle spelers van Barcelona moeten in de nationale ploeg tegen hun offensieve natuur in spelen. Zij mogen niet vooruitdenken, maar moeten voortdurend de handrem in de gaten houden. Guardiola, een van de grote stuwende krachten bij Barcelona, is bij Clemente geen eerste keus.

Twee vaste waarden in de Spaanse nationale ploeg zijn twee spelers die van Cruijff hebben gehoord dat zij bij Barcelona mogen vertrekken: doelman Andoni Zubizarreta en spits Julio Salinas, twee Basken die Clemente goed kent van hun gezamenlijke tijd bij Bilbao. Zubizarreta kreeg na de Europa Cup 1-finale tegen AC Milan in Athene van Cruijff te horen dat hij niet meer welkom was bij de club in Catalonië. De doelman speelde in acht jaar tijd meer dan 500 wedstrijden voor Barcelona, waar hij prijzen verzamelde als iemand anders postzegels: zes nationale titels, drie Spaanse bekers en een Europa Cup 1. Uiteraard had Clemente zijn mening over het ontslag van Zubizarreta direct klaar. “Het idee om Zubizarreta te verkopen kan alleen in het hoofd van Cruijff opkomen.” Het vertrek van Salinas bij Barcelona kwam minder onverwacht. Door de aanwezigheid van aanvallende kanjers als Romario, Laudrup en Stoitsjkov, kwam Salinas nauwelijks aan spelen toe. Hij had één vaste basisplaats: de reservebank.

In de Verenigde Staten wil zowel Salinas als Zubizarreta dolgraag het ongelijk van Cruijff bewijzen. Vooralsnog zijn zij daar niet in geslaagd. Salinas scoorde weliswaar in de wedstrijd tegen Zuid-Korea, maar het 2-2-gelijke spel was nu niet bepaald een grote verdienste van de Spaanse ploeg. Met zijn treffers haalde Salinas overigens wel de geschiedenisboeken. Hij werd de negende speler die tijdens drie WKeindronden wist te scoren. Zubizarreta kwam niet in actie tegen de Aziaten. Hij zat een schorsing uit vanwege de rode kaart die hij in oktober tijdens de beslissende WKkwalificatie-wedstrijd tegen Denemarken kreeg. Clemente zal vandaag tegen Duitsland zonder twijfel een beroep op hem doen. Dat duel kan voor Spanje van cruciaal belang zijn. Bij een nederlaag tegen de ploeg van Berti Vogts is het niet ondenkbaar dat de Spanjaarden de tweede ronde niet zullen bereiken. Dat zou overigens wel in de geest van de geschiedenis zijn. Sinds 1978 was Spanje er onafgebroken bij op het vierjaarlijkse WK-feest, maar altijd speelde het land een anonieme rol.

Het grootste probleem voor Clemente heeft altijd in de aanval gelegen. Bij de meeste Spaanse verenigingen wordt de voorhoede gevormd door een of meerdere buitenlandse aanvallers. Topscorers van het land zijn bijna altijd spitsen met een andere dan de Spaanse nationaliteit. Zoals dit seizoen de Braziliaan Romario. Dat is een van de redenen waarom Spaanse clubs het in de Europa Cup doorgaans goed doen, terwijl het nationale team op grote toernooien nooit echt tot de verbeelding kan spreken. Bijkomend probleem voor Clemente is dat in Barcelona en Madrid de clubbelangen prevaleren boven het belang van Spanje. Mede daarom werkt Spanje de meeste interlands af in Sevilla, waar nog wel enig respect bestaat voor de de nationale formatie. Overigens heeft Clemente het inmiddels ook bij Ramon Mendoza verbruid. De voorzitter van Real Madrid vond het een schande dat de bondscoach de Madrilenen Sanchis, Michel, Martin Vasquez en Butragueño niet selecteerde. Dat leek op een motie van wantrouwen aan het adres van de Koninklijke ploeg uit Madrid, die in de huidige selectie slechts met drie spelers vertegenwoordigd is. Afgezet tegen de negen van Barcelona is dat een erg schamel aantal. “Zonder onze spelers wordt het niks in de VS”, zei Mendoza, die vorige week als bondsbestuurder een bezoekje bracht aan de spelers en technische staf.

Met Fernando Hierro en Rafael Alkorta, twee van die drie Madrilenen, zijn Salinas en Zubizarreta de enige spelers die er vier jaar geleden op de WK van Italië ook bij waren. Gelet op hun leeftijden (Salinas is 31 en Zubizarreta 32) ligt het niet voor de hand dat zij er in 1998 in Frankrijk opnieuw bij zullen zijn. Hoewel beiden het vertrouwen van Clemente nooit hebben beschaamd. Zo werd Salinas, die komend seizoen de kleuren van Deportivo La Coruña verdedigt, in de WK-kwalificatie-reeks topscorer met zeven treffers. Zubizarreta, hij heeft nog geen nieuwe club, wil er ook graag een aantal interlands aan knopen. Met 86 is hij al Spaans record-international, maar hij heeft zijn zinnen gezet op toetreding tot de club van honderd, waar de legendarische keepers Gordon Banks, Dino Zoff, Peter Shilton, Sepp Maier en Pat Jennings toe behoren. Als het aan Clemente ligt, moet dat geen probleem vormen. Maar de vraag is of de Bask na een mogelijke WK-sof nog wel de baas is. Cruijff heeft dan zijn mening wel klaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden