Claus, Beatrix en Juliana gingen Alex voor

Laat de rechterhand niet weten wat de linker doet. Dat is min of meer het motto van de Illustere Lieve Vrouwe Broederschap in Den Bosch. Achter de schermen zegt men veel goed werk te doen, maar er wordt niets over aan de grote klok gehangen. De 677 jaar oude Broederschap staat in de schijnwerper door de mededeling van de Rijksvoorlichtingsdienst dat prins Willem-Alexander 25 oktober wordt geïnstalleerd als Zwanenbroeder. Hij deelt dat erelidmaatschap met diverse leden van zijn familie. Koningin Beatrix, prins Claus, prinses Juliana, prins Bernhard en prinses Irene en koningin Wilhelmina zijn hem al voorgegaan. De traditie begon al met Willem van Oranje. Hun erelidmaatschap eindigde met hun overlijden.

Van oorsprong was de broederschap een rooms-katholieke aangelegenheid. Geestelijken en leden van de adel uit alle delen van Europa maar ook anderen. In de zestiende eeuw waren er meer dan honderdduizend leden, die elkaar vonden in de Maria-verering met als centrale punt de Sacramentskapel in de St. Jan van Den Bosch. Die plek speelt nog steeds een rol in de Broederschap. Jaarlijks wordt er een dienst gehouden, voorafgaande aan het diner in het Zwanenbroedershuis. De Zwanenbroeders van Oranje zijn er meestal bij, zij het volstrekt incognito. Via een achterdeurtje worden zij de kapel binnengeloodst.

Ondanks de roomse ambiance is de broederschap al lang op oecumenische leest geschoeid. De ereleden kunnen zowel mannen al vrouwen zijn, maar de 36 leden zijn uitsluitend mannen, van wie de helft van protestantse huize is. Daarnaast zijn er tal van kandidaat-leden. Op zich is het al een onderscheiding als je op de wachtlijst komt. Voorwaarde is dat je een adellijke titel hebt of stamt uit een zaken-familie die naam heeft gemaakt. Het bijwonen van het jaarlijkse diner is alleen aan de 36 leden en ereleden voorbehouden. Zij nemen dan plaats op hun eigen stoel met hun wapen. De laatste tijd is er sprake van een versoepeling. Onlangs werd een huisarts uit Den Bosch lid. Maar hij had geen familiewapen. Daar heeft hij toen in ras tempo alsnog voor gezorgd. De (kandidaat-)leden betalen een forse bijdrage. Daarvan worden de liefdadige activiteiten bekostigd.

Veel kandidaat-leden komen nooit verder dan het 'voorportaal', want de ballotage is streng. De leden worden in de gaten gehouden. Eén misstap en je ligt er uit. Om die reden werd meteen na de tweede wereldoorlog diverse leden de deur gewezen.

De installatie van Willem-Alexander is besloten. Eigenlijk is de broederschap er helemaal niet gelukkig mee dat het nieuws daarover is uitgelekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden